Het vergrijp der zeventien ouderlingen - pagina 37

35

wenden tot den Staat; doch men zag even ^jpoedig in, dat hiervan moest afgezien^). Toen lag «kerkelijke" straf' voor de hand. Echter, ook dit dorst men niet aan. Het zou «in tijden, als wij bemeer verbittering dan verbetering" teweegbrengen, oordeelde leven, de allittereerende Commissie! Het bleek ras, dat de onderwijzers niet waren te treffen en er dus slechts één weg: bemoeilijking der leerlingen, overschoot. Hün opleggen, dat ze gepatenteerde godsdienstondei-wijzers gebruiken zouden, zoo meende de Commissie, kon de Kerkeraad niet, maar wél ze bij de aanneming zelve op dubbel gestrenge wijze aan den tand voelen. te

„Uwe Commissie is van oordeel, dat .hierdoor de raeesten, zoo niet allen, zullen worden afgeschrild van het nemen van onderwijs bij onbevoecfden, als waardoor zij zich blootstellen aan eene wijze van aanneming, waartegen zij uit den aard der zaak zullen opzien.''' -)

Waarin dan Ziehier

de

dit

»

terrorisme" heil zocht?

draden van het web, waarin het vliegje zou worden

gevangen. In de

ure der aanneming is de leerling zelden volkomen kahii. van de daad, waarin hij betrokken wordt, het onzekere der grenzen, die het onderzoek afpalen, vooral de ernst van het oogenblik, doen in die ure meest snaren in het hart trillen, die anders zelden een toon geven. Van die onhutstheid des gemoeds zou men partij trekken! Als men de weêrspnnningen eens niet bij een predikant liet aannemen, maar aanzei, om in den Kerkeraad te komen, opriep om voor de volle Commissie te verschijnen en verplichtte, om ten overstaan van vijf predikanten en vijf ouderlingen scherpelijk onderzocht te worden, ^) wat meent ge, zou dan niet den beste de moed ontzinken en de lust vergaan, om zulk een bezoek aan de folterkamer boven het ,, doorglijden" aan ^s Predikers eigen woning te verkiezen? Daartoe besloot men dan ook. Van dat middel ter afschrikking beloofde men zich wonderen, en ontzag zich niet, dezen min edelen maatregel aldus te omschrijven: ,,het is dat de Kerkeraad een meer plechtige (!) en gestrenge wijze van onderzoek invoere." *)

Het

ongewone

—

Toch oogstte men teleurstelling. De leerlingen werden niet afgeschrikt. Ze kwamen, ze spraken vrijmoedig. Ze voldeden uitmuntend. De mijn sprong verkeerd. Het nieuwe levenskracht

gewraakte onderwijs putte te zijner onderdrukking.

uit

wat bestemd was

De maatregel werd ingetrokken. Om een eind aan de zaak te hebben, zou men korter metten maken. Den 20 Nov. 1845 schreef de vergadering kortweg voor, ^) wat ze nog in Januari liS^S als strijdig met de wet had verklaard '') dat zoodanige leerlingen niet ter a/legging van belijdenis zouden worden toegelaten. :

Act. Bijz. Kerk.

')

Ib.

'•>)

Ib. p. 197, art.

•-)

1.

")

XXVII, p. IGfi. Ib. IGU bovenaan. •')

Ib. p.

p.

ir,!.

•)

Ib. p. 160.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen