Het vergrijp der zeventien ouderlingen - pagina 13

:

M waarop men

zich beroept, schijnt

bewijs, niet wel

daarom den Kerkeraad, zonder nader

gestaafd!

Was

daarentegen bedoeld, dat de daad des heeren Feringa e. s. ademde, met den geest onzer volkstraditie in strijd, dan meent de Kerkeraad te moeten wijzen, op de tweeërlei opvatting, die ten opzichte van onze volkshistorie bestaat. Er is een opvatting onzer Landshistorie, die, door schier niet één deskundige meer gedeeld, niettemin, als vrucht der nivelleering onder Frankrijks overheersching, bij nnn-geoefenden nog de meest gangbare is, en die wil doen gelooven: dat (ie strijd onzer vaderen in hun Heldentijdvak, óf met den godsdienst niets van doen gehad, óf een Christendom boven geloofsverdeeldheid bedoeld zou hebben, als waarin men thans het pit der Conscienlievrijheid doet opgaan. Dit anachronisme laat geen kenner der historie zich thans meer ten laste komen. Dank zij de doorwrochte studiën van Bakhuyzen van den Brink, Gachard, van Vloten, R. Fruin, Groen van Prinsterer en Motley, wint dan ook steeds meer een andere opvatting veld, die, voor zoo vreemdsoortig anachronisme zich hoedend, deze drie thans onbetwistbaar acht: a. dat het godsdienstig motiefin den strijd tegen Spanje het sterkst was, b. dat niet voor een kleurloos Christendom, maar des welbewust voor de »Gereformeer de religie" gestreden werd, ene. dat de Conscientievrijheid, waarvoor men het lijf liet, vrijheid van belijdenis in den Staat, niet in de Kerk bedoelde. ))So roepe ick God Almachtig tot getuighe," schreef Prins Willem, kort na Brielles verlossing, «dat ik dese ende geene andere reden tot desen oorloghe hebbe, dan dat i. alle decreten, door dewelcke de Conscientiën en wetten geweldt aanghedaan wordt, vernietigd werden, en dat elck een, die het ghelieft, de vrijheit hebbe, de leer van de Profeten, van Christus en de Apostelen aan te nemen, en dat volgens

een

't

geest

excempel van de

gebruiken

[ficrefoimemlc]

Kerken,

die tot hiertoe dezelve

en de geenen, die 't zelve weigeren te doen (t. w. de Roomschen), indien ze gerust wesen willen en betoonen dat zij zoo geweest zijn, mogen sonder verongelijkt te werden, hunne goederen vryelijk gebruiken en 2". dat de naem van inquisitie voor eeuwigh uitgeveegt werde, 3. dat de voornemens van de Sophisten.... en :

die met hen versworen zijn in toom gehouden werden!" i) Een woord even maatgevend als zijn bekende uitroep tot Marnix van St. Aldegonde ))Aldegonde! laet men ons vertrappen, mits we hulpe moghen bieden aen Gods KerckeT-) Niet voor een zwevend begrip van godsdienst, maar voor den Bijbel streed de Prins:

„Voor

Godes Woord

geprezen

Heb

ick vrij onversaagd Als een helt sonder vreesen Mijn edel bloet gewaaght."

Bakhuizen van den Brink verheelt het dan ook niet: 1)

BoR, Ned.

-)

Groen van Prinsterer, Handb. van de Gesch.

Historie,

I.

))IIet

Bijvoegsel p. loO. Gedateerd IG Juni 1572. des Vaderl. 3e uitg.

p.

Calvi-

105.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen