Opuscula theologica selecta - pagina 399

DE

POT.

ITIAE MOSIS ORSER.

375

communi iure: Posterior respectu ordinis, cum a.dncimus reum ciui/i/er. Vtrumque autcm est necessarium: quia ex lege Mosis tiuicuntjiie rei fuerunt morlis, non omnes fuerunt ciuiliter rei, nec omnes communi iure; sed alij iure particulari, & secundum diuinum ordinern ac ceremonialem quendam fuerunt rei, alij communi, aiquo ciuiliter. Quaecumcjue autem leges in Mose eiusmodi sunt, vt ex iure communi velut fundamento perpetuo, & ciuiliter secundum ordinem publicum inter homines rccepium, hominem addicant morti propter maleficium ipsius; caedem certe ex ratione & iure communi ciuiliter homines obhgant, vt cx eis iutiices sententiam ferant, & rei reuni dicimus

iudicentur iudiciaque lata subeant

:

quia

immutabihs,

illa

virtutum

omnium

regina iustitia hoc vtro-

& immutabihter ab omnibus obseruanda.

Exempli homicidam haec verba, Cum quis arrogauerit contra proximum suum occidere eum astu, etiam ab altari meo rapito eum ad mortem Item qui percutit patrem suum aut matrem suam, omnino morte plectitor: Item Plagiarius, siue vendiderit hominem, siue deprehenstis fuerit in manu eius, omnino morte plectitor: Item qui maledicit patri suo aut matri suae, omnino morte plectitor, simiha: Hic cert^ concurrit vtraque ratio, quam disertis verbis iubemus obseruari puta quod isti homines rei mortis sunt, non simphciter ex lege Mosis, sed iure communi tam ad ahos omnes homines, quam ad eos quibus lex illa data (f. 1518) est pertinente, idque ciuihter, non autem Ecclesiastico vel ceremoniah instituto. Nam ctim ea omnia iuris communis sint, quae recta ratio communis docet: & ciuiliter obtineant omnia quae secundum ordinem ciuilem ad societatcm hominum pertinent haec autem exempla omnia sint istius generis: non possunt qui ahud sentiunt, vtcumque prae se ferant humanitatis & clemientiae speciem, quin rectam rationem & communem ordinem imprudentes labefactent, nisi in hunc modum iudicare didicerint. salutaris haec seueritas, qtiam dictat communis ratio, & ordo pubhcus postulat (vt verbis vtamur TuUij) Epist. 2. ad Brutum. vincit inanem speciem clementiae. Quod autem hae leges a Mose scriptae sunt, id certe minime efficit vt iuris commtmis esse desinant, aut ciuihter obhgare ahoquin oporteret Mosem ab omni iure communi abstinuisse & a ciuihtatis contemplatione: quam rem vel cogitare de Mose, vel Deo tribuere (qui Mosi & populo suo legem imperauit) est summe impium & ab omni ratione ahenissimum. Itaque homicida si ad mortem rapitur, fit conuenienter legi Mosis: sed ex ratione & iure que casu concurrcnte

causa,

cum

est

lex i^ronunciat in

^

:

,

:

conuuuni, atque ciuiliter: cuius vtriusque rei exernplum absolutissimum extat in lege Si patrem aut matrem fihus percusserit: si alter aUerum fuerit sufturaius indigno plagio: si quis parentibus maledixerit, eadem ratio iuris communis est, quae poenam capitalem statuit ciuihter: nihil causae adferri potest ex ratione communi aut humano ordine, cur istud supphcium non sit in reos istorum scelerum statuendum. contra enim, hoc modo nisi statuitur, & rectae rationi ilh, & iuri communi, & ciuih ordini teterrima fit iniuria: quibus omnibus secundimi aeternam illam rationem, & naturalem diuinamq. legem vita hominum & hbertas, & parentum honor ab omni Mosis.

&

indignus vita pronunciatur, quisquis proximum vita & parentes iusto honore spohauit. Stat igitur firmum ihud prius axiomatis antecedentis membrum eos qui in lege Mosis rei mortis pronunciati sunt ex iure communi ciuihter, hoc quoque tempore reos mortis haberi oportere. Sed in altero regulae ilhus mcmbro alia ratio est. Nam etsi ex ratione communi iudicia fiunt de maleficis ciuili ordine, per determinationem simphcem, aut per analogicam , in circumstantiis tamen rationem diuersam opus est obseruari quia ius commune sccundtmi rationern rectam de rebus propositis iudicat simphciter, non cxaminatis & expensis circumstcTntiis particulaiibus, qui.e inierdum ad rei grauitatem iniuria vindicatur diligentissim^,

aut hbertate (quae

cum

vita fere

comparatur)

,

:

Ituitiitcuique

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen