Opuscula theologica selecta - pagina 368

I5E

344

POLITIAE MOSIS OBSER.

generibus eius quam breuissim^ fieri poterit, ad singulare illud genus, cuius causa hic labor susceptus est, declarandum & determinandum veniemus. Legem igitur secundum communem quandam & analogicam rationem definiemus

hunc modum:

in

Thes.

I.

Lex

est rationis ordinatio

ad

coniinu7ie bonuni^

ah co qui curani comnni-

nitatis habet., instituta.

Sunt quidem aliae definitiones a viris doctissimis iam olim profectae: cuius modi Stoicorum est: Legemesse Xb-^ov oq&ov., nqogTaxxixov jxsv tcov noiT^TEmv^ dnayoQevTixov 3a TU)v ov noiTiTsojv^ id est, rationcm rectam^ qua iubet ca quae facienda sunt.^prohibetque contraria. Et horum vestigia secutus Cicero Dc legih. \. Rationem j'7/;«W(77// esse dicit, insitamin natura., quac iubet ea quae facienda sunt.^prohibetque contraria. angustiorem hoc pacto faciens definitionem illam quam oHm Stoici tradiderant. Sed, quia (f. 1491) per causas res definiuntur euidentissim^, definitionem illam aliis praetuUmus: praesertim cum definitiones quaecunque adferuntur ferme (quod vitiosum est) angustiores sint eo quod definiendum a nobis hoc loco suscipitur. In hac igitur definitione , pro eo quod aUj rectam rationem appellant Legem , quae enunciatio figurate dicitur, maluimus distincte Genus & differentiam Legis exprimere, dicentes, ordinationem esse rationis. Nam Genus est ordinatio., quae est actus 5r§og rt, id est, relationem perpetuam ac necessariam ostendens inter ordinantem & eos qui ordinationi subsunt. Dififerentia vero ad legis naturam & speciem determinandampertinens rationis voce exponitur. Nam aUae quidem sunt ordinationes tum a natura, tum a vokmtate & appetitu rerum creatarum inuectae: sed, quaecunque rationis est ordinatio ita temperata, vt ratio ordinantis afficiat rationem eorum qui subsunt, & horum vicissim ratio a ratione ordinantis pendeat, ea demimi lex vero appellanda est: quaecunque aUter fiunt, eae non leges, sed instituta dicendae sunt, nisi quis forte o^wvufKvg vel aequiuoc^ loqui voluerit. Ac proinde ad iustam legis informationem genus quidem instituit ordinatio, speciem vero ilUus propriam ac necessariam illa

modus ad dififerentiam legis omnino pertinens nempe ratio ordieorum qui ordinatione aguntur & ratio ipsa ordinationis inter vtrosque interueniens si quid desit, lex improprie appeUatur. lam vero quia res ipsa adhibita causarum enumeratione faciUiis inteUigitur, & omnes dubitationis causas omnino amotura est causarum enarratio: videamus paucis quaenam iUae sint in hac nostra triplex

nantis

constituit

,

:

ratio

,

ergo appellamus rationem vt subiectum, & totum iniusti positum, quod opus inter superiores qui praesunt, & inferiores qui subsunt, intercedit. Nam etsi lex, qua actus est, vokmtati propri^ tribuitur, quia actus a vokmtate sunt: tamen ciim actus hic a ratione sit principatum in voluntatem ipsam obtinente, omnino aequius est principi rationi hunc actum tribui quam voluntati administrae eius. Forma vero istius actus dicitur ordinatio.^ quia relatorum omnium ea natura est, vt relatio ipsa inter duos terminos relatos legis. Materiam opus iu distinclione

definitione

legis

rationis

iusti

&

interueniens constituat eius rei formam quae agitur. Efficientem causam his verbis expressimus ab eo qui curam communitatis habet instituta. Nam si quis, ad quem non pertinet cura communitatis , ordinare de ea voluerit, ineptd (TXKX(ixx>j<Tng operam frustra consumpturus est. Curam communitatis inesse ei necesse est, non sokmi studio, veriim etiam vocatione & auctoritate iusta, qui de communitate instituit ordinare siue ipsa sit vniuersa mukitudo in communitate :

:

comprehensa

pubUca persona

communitatis curam habens vocatione legitima. etsi lex de rebus singularibus etiam ordinat, tamen singulares ipsae ordina(f. i492)tiones legum ad bonum commune pertinent, tum quia particulare bonum ad commune, tamquam ad iustum finem suum, oportet contendere Finis

est,

,

sive

Commune bonum.

totius

Nam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen