Opuscula theologica selecta - pagina 375

DEPOLITIAEMOSISOBSER.

35 1

Quam

distinctionem verbis euidentibus proponebamus , dicentes , legem ab hominibus cum ratione proccdunt ab illis aliis antegressis legibus. Nam legis humanae regula proxima est duplex: vna innata, quam legem naturalem dicimus: altera inspirata, quam diuinam: Hae autem leges ex aeterna lege, velut archetypo suo immutabili, processerunt. Ex his erg6 fontibus lex humana procedit: haec incunabula iUius: a quibus si aberrat lex, degener est, indigna legis nomine: & si oftwvunms-, siue (vt loquuntur) aequiuoc^ in vulgo ita appellatur. Actionum autem siue operum legis istius duo sunt genera , quae his verbis in defi-

comparanda.

humanam

ferri

,

nitione nostra expressimus: Tum ad cojnmunes co?iclusio?ies ^ iustas., honestas^ vtiles 6^ ?tecessarias: tu?n ad particzilares deter?ni?iationes acco??i??iodas. siue ex principiis innatis, quae docentur naturali lege, siue ex inspiratis quae docentur diuina, .,

Nam

ducendi sint: omnind ex duobus illis fontibus haec duo procedunt & manant actionum genera: conclusiones puta, & determinationes conclusionibus accedentes. Etenim ex vtrauis illa lege duobus modis hi ducuntur riui: Vno, cum ex principiis

riui

communibus clusionum:

leges deriuantur

quemadmodum

ratiocinatione mentis nostrae per modum conprincipio communi, neminem affici malo oportere:

quaedam

ex

conclusio ducitur, Ergo non occidendum, non scortandum, nonfurandum, &c. altero, per modum determinationis; vt cum ex conckisione illa communi, eum qui occiderit moechatus fuerit, &c. puniendum esse, existit legis humanae vi & auctoritate determinatio huius aut iUius poenae: ExempH causa; atrocioris, leuioris, laqueo, gladio, igne, lapidatione, mulcta, & consimiHbus. His autem conclusionibus quas lex humana definit, quia vim habent aUquam ex naturaU lege a qua deriuantur, duo attributa in definitione adiecimus: (f. 1497) prius est, quod co??i??iu?ies co?iclusio?ies &\c\xxi\m: nempe vt a particularibus conclusionibus & singulari iure discernantur, quae ad naturam humanae legis minim^ pertinent, sed potius ad priuilegium, vtftropri^ Latinis appellatur. Nobis autem non fuit animus dicendi de priuilegio quia ciim singulare sit , ad rationem scientiae non videtur propri^ pertinere. Posterius attributum est ex abundanti (vt vulgo loquuntur) adiectum, v\i\co?iclusio?ies iustas., ho?iestas, vtilcs cr' ?iecessarias a lege humana diximus effici. Nam aUoquin hoc ipsum attributum omnino fuit ex eo inteUigendum quod legem humanam diximus ab hominibus ratione procedentibus ferri; Ratio autem nuUas conclusiones efficit in se, aut cuiquam imperat, nisi quae iuri, honestati, vtiUtati, ac necessitati sint coniunctissimae. Alterum legum humanarum opus expressimus deter??ii?iatio?iu?n voce. Determinationes autem appeUamus eam partem humanae legis, quae conclusiones iUas naturales circumscribit quibusdam singularibus (vt ita loquamur) terminis non auctoritate naturae sed iudicio potius sapientum, commune naturae ius particulariter rerum singularium modo accommodantium quemadmodum in exemplo poenarum ante dicebamus. Ex quo fit, vt determinationes particulares istae non ex lege naturaH vUa, sedexhumana vim suam obtineant solum. Harum vero actionum siue operum humanae legis modus est positus in ea quam commoditatem appeUamus: cuius commoditatis obiecta sunt tria in genere (nisi me animus fliUit) particularium determinationum istarum causam adferentia. Nam aut primarie obiecta sunt, quorum bono prospicitur naturaU, diuina, & humana lege; aut secundaria sunt, quae ad Ula tamquam ad finem suum ordinantur; aut denique sunt accidentia, quibus vtraque iUa promiscu^ vestiri solent quodammodo atque variari. Primi generis sunt personae, quarum bono feruntur leges: Secundi generis sunt res, negotia, & facta, de quibus feruntur leges: In tertio censentur circumstantiae tum quae necessario personas & res indesinenter comitantur vt sunt tempus & locus: tum quae per vices & successione perpetua variantur, vt modus, causae, instru:

.,

,

,

:

;

,

menta

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen