Opuscula theologica selecta - pagina 392

DE POLITIAE MOSIS OBSER.

368

niodius definitionem hanc cum immutabilis definitione comparet quam tertio capite tradidimus) Mutabile est, (juicquid versatur in j^articularibus illis determinationibus, ad quas ex immotis principiis communibusciue conclusionibus proceditur, &c. In hac autem definitione nihil de genere, nihil de causis externis dicimus, id est, efficiente fine; quia omnia haec ex communibus legis definitionibus, quas ante posuimus, expromi possunt. Est enim vnum & commune genus singularum partium ac totius in vnaquaque lege; similiterque causa efficiens, finis: puta rationis ordinatio ad commune bonum ab eo, qui curam communitatis habet instituta. Hic ergo solum partem legis mutabilem ex causis internis, quae rei naturam constituunt, definimus: nempe ex materia, & forma ilHus. Harum enim mutabilium legum materia versatur in determi(f. i5i2)nationibus, quas particulares vocant. Forma vero, illius relationis est quam postea subijcimus in defimtione, dicendo: ad determinationes illas ex immolis principiis communibtisque conclusionibus procedi secundiim modum & conditionem eorum quae subsunt ordinationi legis. De materia igitur, priori loco videamus. Detcrminationcs ex conclusionibus, conclusiones ex principiis nasci solent. Principia igitur, siue naturalia, siue a gratia sint supernaturah'a , per modum rationis gignunt conclusiones: quasi fundente intellectu de se eas res, quae certa scientiae via ordine in ratione hominis concltiduntur. Conclusionum duo sunt genera, vt ex praecedentibus facile intelHgitur. Nam ahae communes sunt, particulares ahae. Exemph causa, Principium commune est, proximum, id esl, hominem ab homine amari oportere: conclusio communis est,

&

,

&

,

&

&

eum non laedendum, & suum

cuiqtie tribuendum, &c. Conclusio particularis vel Petrum, loannem, Maeuium, non laedendum esse. Hinc determinationes particulares exsurgtmt, Petrum, loannem, Maeuium hoc aut illo modo, temsingularis est,

pore, loco, &c. laedi minimt; oportere. Determinationes propterea appellantur, quia sunt ordinationes siue dispositiones (vt ita loquamur) terminales, vltra quas procedi non potest: quia in rebus singularibus atque indiuiduis omnis scientia, ratio, & rationis actus terminatur: Scientia comraunium est singularium est deterrainatio secundum scientiam. Haec via in omni doctrinarum genere theoretico & practico semper est obseruanda. Atque haec causa est, cur determinationes istas, materiam humanarum legum particulares appellamus quia minuta omnia ad iustam actionem pertinentia secundum quamuis particulara quae personis, rebus , circumstantiis potest contingere, aut in eis singulariter obseruari, determinantur humanis legibus quae singularia quis nescit mutari quamplurimiim & subinde in infinitum mutari posse.f' Forma vero mutabihum istarum legum siue partium quae sunt in legibus, tota in relatione versatur. Cum autem in relatione omni tria quaedam opus sit obseruari, terminos duos, (vt ita loquamur) & medium, singula in nostra definitione paucis complexi sumus, vt forma mutabiUum istarum legum fieret euidentior. Nam primus & sumraus terminus huius relationis est designatus immofonon principioriivi comvniniiiviqne conclnsiomivi appellatione VUimus vero XtxmvMx^s^ particulariiivi determinationum: inter hos duos terminos modus relationis interuenit, quod a summo termino illo ad hunc vltimum proccditur secundinn modum 6^ conditioncm eorum quae siihunt ordinationi legts. Haec tria ad iustitiam humanarum legum siue constitutionem earum iustam necessarium est concurrere, nempe ex ratione coramuni per principia conchisiones coramunes duci , & ex particulari modum & conditionem earum rerum de quibus lex ordinat explorari: vt secundum illura particulares illae determinationes fiant, quae propriae sunt humanae legis. Atque haec quidem vniuerse dicta sunt de iHis determinationibus ad cjuas respiciunt humanae leges. Sed quia in iUis dett rmirationibus circumscribendis dicimus eas fieri secundum ,

:

,

,

:

,

:

,

,

modum

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen