Opuscula theologica selecta - pagina 382

DE POLITIAE MOSIS OBSER.

358

De

nimirum qiiod leges humanae ferantur ad comvmnc

fine,

hfliu/ni^ iamantedixiprimo, cum de legis definitione communi summaque videremus, Ad formam vero liumanarum legum & iudicialium Mosis quod attinet, cum iusta omnis ratio definitionum postulet, vt ea demum in definitionem adducantur quae ad naturam rei definitae proprie & per se pertinent; id primilnn pij lectores monendi sunt, hic a nobis agi de forma essentiali legum, non autem (vt vocant) accidentaria: & quia formam essentialem proprie appellamus eam quae interna est: contra vero externam, si cum essentiali & interna comparetur, esse (f. 1503) constat internae ilUus consectariam simpliciter hic a nobis eara describi formam humanarum leguni, quae interna & essentialis est: Ex quo fit, vt respectu iUius formae, ex necessitate quaeuis humanae leges ^iartem sui habeant immutabilem. Huius autem essentiahs formae principium re vnumest, &modusvnus: sed ratione triplex. Nam tria in circumscribenda hac forma concyrrunt: ratio illa acterua &immutabihs, in Deo principe vniuersitatis existens: tum lexnaturahs, qua Deus rationem aeternam suam in natura adiimbrauif^ postremo autem lex Diuina, quaiii cxprcssit verbo : quae tria, velut principia humanae legis, vnum principium quodammodo sunt: cimi aeterna ratio vna sit, quae & naturalem ingeneret, & infundat diuinam legem. Nam illa naturalis quasi vestigium diuinae est, haec autem imago ipsius impressa virtute Dei. Ex his tribus principiis, humanis lcgibus & ipsi quocjue pohtiae Mosis indita est interna illa forma, quae legum humanarum constituit essentiam propriam & immutabilem: Nempe, secundum quam humanae leges sunt factae ad imaginem, vel secundimi formam aeternae iUius, & huius naturahs, ac diuinae legis: abhispendet: his inseruit & ad has fertur vniuerse, Quapropter non dicimus humanis legibus inesse formam rationis iUius aeternae aut naturahs, ac diuinae legis: sed hoc tantum affirmamus, cssc hauc sccuudinn formam illarum hoc est, efformari ab iUis & effingi iustum legis humanae modum. Est igitur forma essentiahs humanarum legum nihil ahud, quam analogia & conuenientia ipsarum iusta cum aeterna illa, & naturah, diuinaque lege, secundum modum ipsarum: Nam humanae leges, iUarum suntadministrae. Atque haec quidem de causis, ex quibus ilHus partis, quam immutabilem in legibus humanis appellamus, definitio confecta est, Sed quia haec generahus dicta, nec facil^ capi ab omnibus: ncc, si capiantur, tamen in iis qiiae feruntur legibus semper icommode obseruari a quouis & agnosci possunt: veniamus ad secundum locum, qui est de indiciis ad euidentiam formae huius internae pertinentibus. Cum enim forma illa nec oculis videripossit: nec rationi omnium in promptu esse, nisi per indicia, signaque certa ac necessaria ad notitiam ilHus homines perducantur: idcirco faciendum est, ut expositus habeatur in ocuHs omnium istorum signorum & indiciorum modus. Thcs. 14. Hauc igitur parteiu politicarum lcguiii immutabilcm tribus modis cognoscimus frincipio., ohiccto &= fiiie illarum. His tribus argumentis iudicia de humanis legibus fieri possunt conuenientissime. Principium, vel fundamentum appellamus, a quo lex profluit, tanquam fonle proprio: Obiectum, de quo lex ordinit, tanquam materia iusta circa quam lex occupatur Finem denitiue appehamus eum cuius causa lex est. Atque haec tria non soliim in legibus veriun etiam in actionibus humanis omnibus quam dihgentissime opus est & semper explorari. Nam quemadraodum si (|uid a malo fonte atque impuro deriuatur impurum est: si in locum alienura atque indebitum deriuatur, damnosura est: si fine & consiho raalo (nam finis in rebus moraUbus principium censetur, ex quo iustae & iniustae plurimum actiones dicuntur esse) iniustum est: Ita etiam in legibus quae actionum humanarum praestituunt modum, haec tria obseruamus: principium, obiectum, & finem ipsarum. Quapropter singula suo ordine aequum est expendamus. Thes. 15.

mus

in capite

:

,

,

.^

,

.^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen