Opuscula theologica selecta - pagina 400

t)E

376

POLITIAF. MOSIS OBSER.

leuitatemque plurimum momenti adferunt. Sed vbi accidunt circumstantiae, tum pro

modo & conditione earum ius commune fit analogicum: id est, moditicatur ius ex modo earum de quibus iure statuitur: ac proinde (vt scholasticorum more loquamur) ex iure communi simpliciter fit ius commune secundiim quid. Hanc autem modificationem ratio ipsa adhiberi iubet, ne forte (quod ante dicebamus) summum ius summa

& aequitatem vertit , dicendis cognoscendis & peruestigandis circumstantiis & cum ratione expendendis, ante quam feratur de factis sententia. Hoc pacto demum efficitur, vt dc iure illo communi, quod per se est simpHcissimum , circumstantiae aHquid non minuant, aut detrahant quicquam, sed potius varient pro commoditate rerum. Quod dicimus: similiter exempHs vt ante, illustremus: & quidem sumptis a suppliciorum modo, propter eas ipsas causas quas ante perstrinximus. Viri aut mulieres (inquit Moses) si erit ex eis pytho , aut ariolus omnino afficiuntor morte lapidibus obruuntor: caedis eorum causa est in eis. Item, Is qui duxerit muUerem & matrem eius, sit

iniuria:

Neque solum

illud uy.oipodiy.mov in Bnisiy.slav

sententiis, verimi etiam in

,

,

scelus est, igne comburunto eum & eas, vt non sitscelusin medio vestri. Leuit. 20, 14. In his exemplis & consimiUbus non obscura sunt vtriusque iUius partis quam in regula antecedente statuimus, documenta. Nam primiim iUud ex iure communi ciuiUter conquandoquidem pietas iure stat, Pythonem aut ariolum inter bonos ferendum non esse naturaU & diuino imperatur, pietati vero Pythonum ariolorumque officia, responsa & consuUationes aduersantur quum rem plane diuinam eripiant Deo , & a Daemonibus eandem postulent quicunque his artibus vtuntur aut etiam ad eas attendunt quacunque specie. Praeterea & iUud quoque iuris communis est ciuiUter, magistros Ulos artis nefariae, qui abiurata pietate & cultu veri Dei ad scelera ista transiuerint atque ex professo in istis sese occupauerint, daemoniis mancipati contra ius naturae diuiniimque in populo Dei expositum, reos mortis esse: vt qui hoc vno scelerato studio Deo naturae, & rationi rectae certo consiUo renuncient. Ea denique ratione siquis muUerem & matrem iUius duxerit, ex recta ratione & iure naturaU (f. 15 19) est, vt damnetur factum: & quia factum est damnabUe, conclusio ex eadem ratione & iure communi certa est, hominem facinoris istius reum, reum mortis esse: quae duo ad veritatem pertinent prioris menbri in praecedente regula positi eum qui iure communi ciuiUter reus mortis fuit ex lege Mosis, reum quoque mortis in hoc tempore haberi oportere. Sed in circumstantiarum iure, vt in factis discrimen ponendum est ex factorum analogia. Fieri enim potest, vt circumstantiae huic aut iUi sceleri accedant, quae sceleris in iudicus modum grauent aut aUeuent ex quo fit vt qui morti adiudicatus est ex iure communi ciuiUter, teneatur simpUciter suppUcio mortis: sed hoc suppUcium grauius ,

:

:

,

,

:

,

:

aut leuius efficiatur iusta sententia iudicis. Nam primum ij quos lex addicit igni , arbitrio iudicis ex factorum circunstantiis laqueo, gladio, lapidatione, aut aUis praeterea generibus puniri possunt: deinde vero Ulud ipsum suppUcium ignis grauius aut leuius incircunstantiis stitui potest. Sic iuri communi iudex satisfecerit, reum multando morte ver6 ex iure quodam singulari satisfecerit arbitrio viri boni, si acerbiorem aut leuiorem mortem reo inferri curauerit. Postremd & iUud quoque crebrovsu venit, vt quod simpUciter ex iure communi capitale est, ex circunstantia factisaccedente efficiatur leuius, nec nisi ab homine Tenedio, aut Dracone rigido in eum modunt damnari possit. Atque hae Ulae sunt circunstantiae , quae supra iuris communis rationem in exercitio legum obseruari possunt, & quas iura communia permittunt arbitrio iudicis custodis legum. Quemadmodum autem qui iure communi ciuiliter ex lege Mosis reus raortis est, idem in hoc tempore reus mortis habendus cst: ita e diuerso quisquis eodem iure & modo non est reus mortis, neque hoc temjwre reus mortis habendus est. Ex iure autem communi dico, simpliciter, siue (vt vulgo loquuntur) cactcris paribus: quia :

secundiim

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen