Opuscula theologica selecta - pagina 196

THESES THEOLOGICAE.

174

Voluntatis autem arbitrium (quod Graeci n^oat ^iaewff nomine a superiori distin5. gunt) est itidem actus, quo voluntas res ab intellectu discretas & diiudicatas, sibique obiectas, aut eligit ratione boni, aut repudiat ratione mali, Ideo autem huiusmodi electio vocatur Arbitrium; quod sit quasi sententia 6. quaedam , & iudicium vltimum voluntatis 5 Vnde etiam vulgo dicimus hoc vel illud in nostro arbitrio esse, hoc est in nostra electione & potestate. Haec tria sunt praecipua arbitrij significata, quorum postremum vt vsitatius, 7. & proposito nostro magis accomraodatum , omissis reliquis, in hac causa tantum admittimus. Libertas autem (quam proprium eius attributum esse diximus) in genere, & 8. x(x^6a.ov sumpta, in has duas Theses a Theologis diuiditur, in libertatem sciUcet ab obligatione (quam alij libertatem adiunctorum , seu mediorum vocant) & in Ubertatem a necessitate: quarum haec voluntatem in se, illa euentus, & consequentia respicit. Libertatem ab obUgatione, siue a parte adiunctorum vocamus , secundum quam 9. volenti est Uberum quidUbet agere proprio arbitratu, aut motu, secundum ordinem naturae suae congruentem, absque vlla prohibitione , atit impedimento foris adueniente. 10. Quae autem a necessitate dicitur Ubertas, duplex statuitur, pro dupUcinecessitatis modo: vel enim simpUci coactioni, vel necessitati proprie dictae (sub qua & ipsa coactio comprehendi solet) opponitur. 11. Libera a simpUci coactione illa sunt, quae tametsi necessario fiant, nec possint non fieri, voluntarie tamen & byovtTlus fiunt: eo Ubertatis genere voluntas nostra Ubera censenda est circa fines per se notos, & bonos: iUos enim Ubere appetit, sed ita tamen Uber^, vt non possit non appetere. Verbi gratia, ita feUces esse volumus, vt infeUces esse nuUo modo veUe possimus. 12. lUa vero a necessitate propri^ dicta Ubera dicuntur , quae pro arbitrio possumus velle, noUe, non noUe, non veUe, voluntate nostra, nuUa vi necessitatis , nequeconsequentis, neque consequentiae (quam principium vUum, siue internum, siue externum, aut causa importarit) praepedita, sed ad ea mere se habente contingenter & Uber6. Vtrumque hoc Ubertatis genus, quod generaU noraine a necessitate appeUaui13. mus, voluntati tribuitur analogice, pro conditione subiectorum volentiura , obiectorum quae volumus, & circurastantiarum. Subiecta considerantur duobus modis: in se, & vt relationem habent ad 14. obiectum: in se considerata a coactione sola Ubera sunt, non a necessitate: Libere enim, & interno suo principio volunt, sed necessario, idque ratione naturae suae, secundiim quara haec Ubera volendi necessitas iUis imponitur: in relatione vero ad obiectum si spectentur, iUud non eodera Ubertatis genere singula respiciunt. AUter enira ad boni electionem se habet Deus, aUter creaturae. Obiectorura aUa sunt determinata ad vnum, natura sua, vt sunt fines iUi 15. naturales, & per se noti (de quibus Thes. 11.) AUa indeterminata. i. (vt loquitur Nazianzenus in Apologeticd) parem ad vtrumque motum habentia , quaUa sunt orania raedia , quidam etiam fines subordinati , & incogniti iUa coactionem tantum excludunt, haec omniraodam necessitatem. 16. Ex circumstantiis vero, quae variae sunt & multipUces, plerumque incidunt causae, quarum superuentu rautatur voluntatis modus. AUa est enira eius Ubertas in horaine renato , quam in non renato & aUa erat in Adarao in statu naturae integrae quam fuit post lapsura, qudmque futura est in nobis in statu gloriae, vt in sequen-

&

:

:

tibus fusius declarabiraus.

His positis, Ubertas arbitrij non incomraode poterit definiri, facuUas voluntatis 17. discretae a necessitate Ubera, qua natura inteUigens, ex iis quae ab inteUectu deraonstrantur

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen