Uit het Woord - pagina 131

127 element, dat ze in zich droeg, is allerwegen opgenomen in de Gereformeerde kerken, of heeft zich onder den naam van Mennonieten omgezet in een stille, minder beduidende vereeniging van op zichzelf staande gemeenten, van wier invloed op den gang der wereldgeschiedenis men weinig bespeurt. Ter vergelijking biedt zich dus slechts de Luthersche kerk aan. En nu zou voorzeker niets meer in strijd met den geest onzer vaderen zijn, dan geringschatting van de uitnemende gaven, die in den persoon van Luther aan de Christelijke kerk geschonken zijn. Ook de Gereformeerden eeren Luther als den held der Eeformatie, in wien ze belichaamd was, door wien ze tot stand kwam, uit wiens geest ze haar kracht putte. Nooit anderer roem benijdend, reikt ook de Gereformeerde kerk aan Luther den eerepalm, in den strijd des geestes die was uitgebroken, en weet ze de eigenaardige charismata te eeren, die ook nu nog aan de Luthersche kerken zijn toebetrouwd. Maar met dat al blijft aan de Gereformeerde kerk de voorkeur, zoo we rekening houden met den invloed op maatschappij en volksleven uitgeoefend. Wat Luthers kerk, althans dusver, niet deed, dat deed de kerk van Calvijn: geheel het volksleven, in al zijn uitingen, dermate met zijn geest doordringen, dat een nieuwe, eigenaardige nationaliteit geboren werd. De Gereformeerde kerk heeft twee natiën gesticht: de republiek der Vereenigde Nederlanden en de Yereenigde Staten van NoordAmerika. En zelfs Brandenburg, waar zich blijkens de geschiedenis, onder al de Luthersche staten de meeste vormende kracht heeft geopenbaard, was ten deele Gereformeerd. Dit deed de Luthersche kerk niet. De Staten, in de zeventiende en in deze eeuw in Luthersche landen ontstaan, missen in hun wording betere

elk godsdienstig element.

Yoorts, de Gereformeerde kerk heeft, ook waar ze in een bestaande omgezet in haar geest denk aan Engeland, Schotland en Zwitserland, terwijl in Luthersche landen de winste der Reformatie schier uitsluitend tot het kerkelijk terrein bepaald bleef. Dat het huiselijk leven vooral in Engeland, Holland en Amerika nationaliteit inging, die

—

—

daaraan herkenbaar, dat in deze landen het samenhuis slechts uit nooddwang geschiedt, als uitzondering op den regel, dat elk gezin zijn eigen woning hebbe, terwijl elders het samenwonen onder eenzelfde dak in de volksgewoonten is bloeit,

wonen

is

reeds

in

eenzelfde

opgenomen. Yraagt

men waar

de Staatsrechterlij ke vrijheid van den burger het ontwikkeld is, dan moet men zijns ondanks op Holland, Engeland en Amerika wijzen, en heeft hiermee wederom den gunstigen invloed der Gereformeerde kerk zijn hulde gebracht Vraagt men welke kerkinrichting naar betere grondlijnen was aangelegd, dan geeft men in Luthersche landen zelven voor de hoofere krachtigst

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen