Uit het Woord - pagina 140

136 velde.

Op

des doods.

het formuleeren van een andere belijdenis stond de straffe die iets anders beleden vras ver-

Het schrijven van boeken

De verspreiding van zulke boeken, destijds zonder hulp der toch reeds zoo moeilijk, gold voor misdaad. Het lezen van niet kerkelijk goedgekeurde boeken was strafwaardig. boden. pers

Hoe der

wilde

nu een eenvoudige vrome,

uitverkiezing

die werkelijk uit het leven

ontwarring van het pelagiaansche stelsel komen ? Zelf was men hiertoe te zwak. Geschriften te hulp nemen kon men niet. Bij zijn priester vond men eer tegenwerking. Voor aaneensluiting met anderen sloot de Inquisitie den weg af. Het was dan ook volkomen natuurlijk, dat tot een antipelagiaansche belijdenis slechts zij konden komen, die door hun monnikspij of priestergewaad toegang tot de geschriften van de groote corypheeën der kerk hadden. Ons moge dit vreemd in de ooren klinken, en toch is het een feit, dat in de middeleeuwen menig echt kind Gods als monnik in een klooster geleefd of het priesterambt bediend heeft. Las nu zulkeen de werken der mannen van naam, van die groote geesten die door God in de kerkvaders als toonbeelden van g-odvruchticcheid en sreheiligde geestkracht bei, aan zijn gemeente geschonken waren; vond hij daar fel bestreden, wat zijn kerk leeraarde en bleek hem, dat het leven zijner ziel in die coidere belijdenis veel zuiverder uitdrukking ontmoette, dan was hem gegund, wat den eenvoudige onder de vromen onthouden bleef, om namelijk van de zielscrimrin;/ der eeuwige uitverkiezing ook tot haar min of meer heldere belijdenis te komen. Hieruit verklaart zich een dubbel verschijnsel. Vooreerst, dat alle voorloopers der Hervorming, de één sterker, de ander zwakker, tegen het half-pelagiaansche stelsel van Eome opkomen. En ten tweede, dat leefde,

tot

;

—

schier al deze

mannen monnik

of priester zijn geweest.

Voorloopers der Hervorming waren de mannen, die niet alleen, gelijk duizenden om hen heen, de ware vroomheid uit God bezaten, maar tegelijk geest- en denkkracht ontvangen hadden. Nu staat het vast, dat zoolang de Christelijke kerk bestaan heeft, de minder vrome en minder groote mannen onveranderlijk halve of heele pelagianen zijn geweest; terwijl omgekeerd de vroomsten en die de uitstekendsten in denkkracht tevens waren, schier zonder uitzondering, meer de zijde van Augustinus kozen. Zelfs van de groote godgeleerden der middeleeuwen geldt dit. !^aar het eenstemmig getuigenis van alle deskundigen moet aan Anselmus, Petrus Lombardus en Thomas Aquina de prijs der vroomheid en der diepte van geest zeer verre boven Dun Scotus, Occarm en Biel gereikt worden, en juist de eersten zijn het, die veel sterker dan de laatsten, voor zooveel hun tijd dit dragen kon, voor Augustinus partij

kozen.

Of deze neiging des

geestes tot verklaarden tegenstand zou leiden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen