Het Calvinisme - pagina 40

HET CALVINISME

32

Zoo heb

dan aangetoond, dat het Calvinisme,

ik u

levensverschijnsel

met volkomen

DE HISTORIE.

IN

als centraal

de ontwikkeling der menschheid, niet alleen

in

gelijk recht een plaats der eere

inneemt naast de Paga-

en Romanische ontwikkelingsvormen en op

nistische. Islamitische

gelijke wijze als deze een algemeen, heel het leven beheerschend,

beginsel vertegenwooirdigt,

om

waarden,

alle voor-

den stroom van de ontwikkeling der menschheid

stadium verder te zonder

maar ook dat het voldoet aan

leiden.

zverkelijhheid

Toch zou

ec7i

dit alles bloote mogelijkheid blijven,

te geven, indien

de historie niet toonde, dat

het Calvinisme ook feitelijk den stroom van het menschelijk leven in

een andere bedding

/z^'i'/V

overgeleid, en het gelaat der volken in

saamleving veranderd en veredeld besluite

nog aan

heeft.

En daarom voeg ik

dat het Calvinisme gebleken

toe,

mogelijkheden

in zich te

metterdaad te

Jiehben

dragen,

afgeworpen.

is,

maar ook zoo

Ge

behoeft u,

er

hun

nu ten

niet alleen deze

kostelijke vrucht

om

dit in te zien,

slechts af te vragen,

wat er van Europa, wat er van Amerika zou

geworden

bij

zijn,

indien

de constellatie van het midden der i6e eeuw

niet plotseling het Calvinisme, in heel

West-Europa

den gezichtseinder ware verschenen.

Ware

bleven,

zoo

zou

tegelijk,

boven

het Calvinisme uitge-

Spanje de Nederlanden overweldigd hebben, de

Stuarts zouden in Engeland en Schotland meester van het terrein zijn

gebleven,

in

Zwitserland

zou

de

geest

der halfheid den triomf

en de levensaanvangen van deze nieuwe wereld

hebben behaald,

zouden een gansch ander karakter gedragen hebben.

Tengevolge

hiervan zou het evenwicht tusschen de Europeesche Staten zich in de i6e

en

17e eeuw

op geheel

andere wijze hebben gevormd; het

Protestantisme zou zich op staatkundig gebied niet hebben kunnen

handhaven;

door

niets

zou de Roomsch-conservatieve macht der

Habsburgers, der Bourbons en der Stuarts

en van de

vrije

te stuiten zijn

ontwikkeling der volkeren, gelijk

we

geweest;

die thans in

West-Europa en Amerika zagen opkomen, zou kortweg geen sprake zijn geweest. Heel Amerika ware aan Spanje' s macht onderworpen gebleven.

De

geschiedenis van twee werelddeelen zou een geheel

andere, veel donkerdere zijn geweest, en zelfs

rijst

de vraag, of in

Duitschland de geest van het Leipziger Interim niet de bovenhand zou hebben herkregen om, over de brug van een geromaniseerd

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen