Het Calvinisme - pagina 129

HET CALVINISME EN DE WETENSCHAP.

Nog

niet meer.

121

wel voor de Lutherschen, die in den landsvorst

te-

vens den Oppersten Bisschop eerden, maar niet voor de Calvinis-

Kerk en Staat als twee sferen van eigen leven uiteen hielden. Een doctorsbul mocht noch aan het pauselijk consent, noch aan kerkelijke ordonnantiën, maar alleen aan de wetenschappetische volkeren, die

waardij der stichting zijn beteekenis in aller schatting ontleenen.

lijke

kwam nog

Hierbij

selijke auspiciën over

destijds pressie

de Universiteit

door hen

schriften te bemoeilijken,

geen

vrijheid

mocht

zoodanig, oefende de Kerk i) ter

meeningen en uitgegeven gete

vervolgen. Zij duldde

waarheid alleen, niet de dwaling

propageeren, en de waarheid moest zich handhaven,

zich

door de dwaling

niet

De

afgezien van de pau-

door de novaturientes

klagen en

te

van het woord.

als

uit,

geuite

aan

Ook

iets.

op de wetenschap

de

van

oorzake

een tweede

in eerlijken

kamp

te

overwinnen, maar door

haar strafbaar te stellen. Dit nu knakte de wetenschap, doordien het

't

oordeel

over

waarover de Kerk

studiën,

als

zoodanig tot

oordeelen onbevoegd was, nochtans onder der kerke oordeel bracht.

Wie

niet in moeite

wenschte

te

komen, zweeg of schikte zich

toen,

en wie, meer heroïsch aangelegd, den tegenstand trotseerde, werd te ijveriger

wilde, al te

hij

ook met halve vleugelen vliegen

werd hem de nek omgedraaid. Wie een geschrift uitgaf met afwijkende meeningen gold als misdadiger, en had ten slotte

kennis te vrij

gekortwiekt, en zoo

maken met de inquisitie en het schavot. Het recht van men niet. Vast geloovende, dat men al het

onderzoek kende

weetbare

en

wetenswaardige

reeds wist, en vast en goed wist, maakte men zich van verre geen denkbeeld van de ontzaglijke

taak, die voor de pas

opkomende wetenschap was weggelegd, noch

van de istruggle for lifc\ die misbaar

richtsnoer zou

zijn.

bij

Men

het volvoeren van die taak on-

zag

in het eerste

opgloren der

wetenschap geen dageraad, die het opgaan der zon aan de kimmen verkondigde, maar vonken van een smeulend vuur, dat de wereld in

brand dreigde

te zetten,

en achtte zich tot het dooven van dat

vuur, tot het blusschen van dien brand, waar tigd en verplicht.

I)

hij uitsloeg,

Een standpunt, dat we, teruglevend

Verkondigers van nieuwe denklieelden.

gerech-

in die

dagen,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen