Het Calvinisme - pagina 155

HET CALVINISME EN DE KUNST En nu nog zoeken de uitnemendste kunstrichting in wat

151

hun motief en hun nieuwe kunstschepping de

schilders

destijds als geheel

heeft. Natuurlijk moet ge daarbij niet vragen of al deze schilders persoonlijk van onberispelijke Calvinistische belijdenis waren. Ook in de schilderschool, die onder Romes invloed, aan de onze

wereld verbaasd

voorafging, waren de „bons Catholiques" vaak zeldzaam.

Zulk een

geestesinvloed werkt niet persoonlijk, maar drukt zijn stempel af op omgeving en samenleving, op de wereld van gewaarwordingen, van voorstellingen en gedachten, en het dat zulk een

is

uit dit

kunstschool geboren werd.

geheel van impressies

En zoo nu beschouwd

is

de tegenstelling met het verleden in de Nederlandsche Schilderschool onmiskenbaar. Het volk telde eertijds niet mee, mee telde alleen wie hoog boven het volksleven uitstak, de hooge wereld der kerk en de hooge wereld van ridders en vorsten. Maar sinds was het volk

mondig geworden, en

onder de auspiciën van het Calvinisme dat het als profetie van het democratisch leven der nieuwere tijden, het eerst deze mondigheid geproclameerd heeft. Het huisgezin hield op een annexe van de kerk te zijn, en trad in zijn zelfstandige beteekenis tevoorschijn. Onder den glans der algemeene genade bleek ook het buitenkerkelijke leven hooge belangrijkheid en alzijdig kunstmotief te bezitten. Na eeuwenlang onder den druk van het hoogere te hebben weggescholen, kwam het gewone menschenleven het

is

in al zijn nuchtere werkelijkheid, als een nieuwe wereld uit zijn schuilhoek tevoorschijn. Het werd één breede emancipatie van ons gewone aardsche leven, en de vrijheidszin die hiermee het hart der volken veroverde, had er lust in te genieten van zijn eertijds zoo

blindelings verwaarloosden schat.

Zelfs

Taine

^)

heeft dezen zegen

die van den Calvinistischen vrijheidszin naar het kunstgebied uitging

Carrière-) die zelf evenmin Calvinist was, roept het hoe alleen het Calvinisme in staat was, om voor de vrije schoonheid den akker om te ploegen, waarop ze bloeien zou. Zelfs is meer dan ééns opgemerkt hoe de rijke gedachte eener Uitverkiezing uit louter genade er het hare toe bijdroeg, om het oog van den kunstenaar voor de belangwekkende beteekenis van het

geroemd, en luide

uit,

Zag God niet aan wat voor dan geen vingerwijzing voor den het gewone en het alledaagsche te bespieden, onder

kleine en schijnbaar nietige te ontsluiten.

oogen

is,

maar het

kunstenaar,

om

hart, lag hierin

l' art dans les Pays Bas. p, 148 Die Kunst in Zusammenhang mit der Culturentwickelung. IV.

')

Taine, Philosophie de

II.

2)

p, 308.

Carrière,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen