Het Calvinisme - pagina 136

HET CALVINISME EN DE KUNST

132

hoogere

trap

de zestiende

nu van

geestelijke ontwikkeling

eeuw langzaam naderend, en

was Europa

eerst in

het was niet het Lutheranisme

met zijn cuias regio eius religio, maar het Calvinisme, dat den overgang hiertoe, nog wel niet voltooide, maar toch in beginsel mogelijk maakte. Het heeft dan ook in alle landen waar het optrad tot het uiteengaan in velerlei gezindheden geleid, de overmacht van de Overheid op religieus terrein gebroken, en aan het sacerdotalisme in breeden kring een einde gemaakt. Doch hieruit vloeide dan ook voort, dat het den symbolischen vorm van aanbidding prijs gaf en den eisch der kunst afwees, om in prachtmonumenten zijn geest te belichamen.

De tegenwerping,

dat toch in Israël zulk een symbolische

maar komt zegt niet Testament ons, dat Of het Nieuwe haar deze dienst der schaduwen, in de oude Bedeeling onmisbaar, in de bedeeling der vervulling „oud en verouderd was en nabij der verdwijning"? Onder Israël heerscht staatsgodsdienst, één voor heel het volk. Die godsdienst staat onder sacerdotale leiding. En eindelijk, ze is symbolisch tevoorschijn tredend en deswege in den prachtigen tempel van Salomo belichaamd. Maar als deze dienst der schaduwen den raad des Heeren gediend heeft, treedt de Christus op, om de ure te profeteeren, dat men niet meer in dezen monumentalen tempel te Jeruzalem God zal aanbidden, maar dat men Hem aanbidden zal in geest en waarheid. En dienovereenkomstig vindt ge in heel de apostolische Schriftuur dan ook geen spoor of schaduw van aanbidding in kunstvorm. Aarons aanschouwelijk priesterschap op aarde trekt zich terug voor het ongeziene Hoogepriesterschap naar de ordening van Melchizedek in den hemel. Het zuiver geestelijke breekt door de nevelen van het dienst bestond, werpt mijn stelling ten deze niet omver, juist bevestigen.

symbolische heen.

Hiermede nu stemt, en dit is mijn tweede bewijsgrond, de hoogere verhouding van Religie en Kunst overeen. Ik beroep mij hier op twee deskundigen, die, als beiden geheel buiten het Calvinisme staande, voor onpartijdige getuigen mogen gelden, op Hegel en Von Hartmann. Hegel zegt ons, dat de kunst, die op een lagere trap aan eene nog in het zinlijke gebondene Religie haar hoogste uitdrukking en bezieling leent, haar juist daardoor allengs over haar zinlijke beperking

heen helpt; want dat wel op het lagere standpunt alleen eene door kunst gedragen aanbidding den geest vrijmaakt, maar, zoo besluit hij „die schone Kunst ist nicht die höchste Befreiung" ; die ligt alleen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen