"Ons program" - pagina 394

DE SOCIALE QÜABSTIE.

378

Vandaar dat het gewoonterecht op

dit terrein schier alles deed.

Door gewoonte en overeenkomst stond het niet slechts

maar

schillend; in

zelfs

dienstbode

hoe lang ze

had;

wat

haar

gratiflcatiën

En zoo ook

doen had

voor

bekomen,

dienst verschil

we

wat aan

aan

loon

eigen

en voorts, hoe laat

;

v^^elke schafttijden er

voort

feitelijk

dit

hun verhouding

lijve;

tot

den meesterknecht; bij

ziekte, als ze te

opsomming van rechten en bedingen,

enz.; een

v^^erk,

zetten,

te

costumiere

waren;

meesters goed, of in

's

slechts evenzoo voor het fabriekswezen en voor den

hoefden

en

;

winter en zomer; hoe het ging

bij

fooien

werkte; wie voor gereedschappen zorgde; hoe het

niet

waren voor het

oud die

van

wanneer een

kwam wat een jongen

in de leer

ongelukken, door gezellen aangebracht aan

bij

:

meesters goed moest gehandeld; enz.

de arbeid begon en afliep;

men

welke dagen

's

wanneer men

:

v.

uren en uitgangsdagen ze

vrije

voeding toekwam;

en

verhouding tegenover de gezellen

zijn

;

gezellen

die

ging

ambachten

bij

b.

wanneer men den dienst kon opzeggen;

met bederf van

hoe

;

en weer, vast

aannam; welke

ligging

streek; en onderscheidenlijk

elke

in

over

trad;

dienst

aan

v^eêr

steden;

haar dienst

in

voor

te

anders

schier

verschillende

de

in elk land ver-

om

een

recht,

ieder

te

toestemmen,

doen

in het kleinste toe,

tot

landbouw

be-

dat alzoo

uitgemeten was en

bepaald.

En

dit recht

houden,

van usantiën had dan ook nog, en duurzaam, stand kunnen de

indien

band van wederzijdsch vertrouwen nog even

zedelijke

sterk trok als weleer; indien de meesters

als

weleer

als eertijds

en dat personeel nog even weerloos tegenover

van hun personeel waren; den meester stond

nog even afhankelijk

d.

;

w.

z.

indien er geen sociale quaestie

ware gerezen.

Wat

§ 297.

Maar nu begrippen

meesters

thans tot codificatie van dat recht noopt. sociale

die

op

huislijk

sterker

door stoom

en

knechts

hun

in

quaestie

en

egoïsten

wel ontstond;

en

de

knechts

i.

balooriger

machinerie de meester eer buiten

meerdere vrijheid en

nu door de

oeconomisch

en

politiek

zedelijk,

d.

zijn

consociatie,

zijn

revolutie-

gebied,

de

geworden;

nu

knechts kan; en de

middelen

van verzet

hun meester kregen; en bovenal, nu, door de geheel veranderde toestanden, het oude costumiere recht veelszins onrecht werd, — nu

tegen

spreekt

een

het

wel

vanzelf,

rechtvaardiger

vastheid

in

het

dat

costumier zedelijk

de

kalmte

recht

leven

te

om

in

laten

met

de

geesten ontbreekt,

om

tevens

de

langer

te

opkomen, costumier

en recht

volstaan.

Immers, de aangebonden worsteling heeft geen ander doel dan van de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen