Het Calvinisme - pagina 169

HET CALVINISME EN DE TOEKOMST

165

Intusschen, gelijk ik van meet af opmerkte, er kabbelde door de velden van het moderne leven ook een zijstroom van edeler herinnering,

reeks van hooggestemde geesten trad op, die, voor

en een breede

en door de

zooveel zedelijke kilheid

huiverend

egoïsme verschrikt, deels

in het altruïsme, deels in

dweperij, en ten

brutaliteit

van het

mystieke gevoels-

deele zelfs in den Christennaam, weer koestering

voor het leven zochten. Hoezeer ook in het breken met de Christelijke traditie, en in het erkennen van geen ander uitgangspunt dan Empirie en

Rede met de school der Revolutie homogeen, poogden deze Kant, door het aanvaarden van een kras

mannen toch evenals aan

dualisme ontleenden

haar

juist

consequentiën

noodlottige

te

ontkomen,

en

aan dat dualisme het motief van het vele heerlijke,

dat ze in theorieën uitgesponnen, in zangen gezongen, in roerende

novellen ons voor het oog getooverd, in ethische studiën ons op het hart

gebonden,

èn,

het

zij

levensbesteding gerealiseerd hebben.

vaak in ernstige had de consciëntie,

vergeten,

allerminst

hen

Bij

naast het intellect, zijn zeggenschap behouden, en die menschelijke consciëntie het

is

krachtig

nu eenmaal zoo initiatief

dezer

sociologische studiën en

en gelenigd, altruïsme

rijk

door

God

geïnstrumenteerd.

mannen danken we dan ook

maatregelen, die,

o,

Aan

die vele

zooveel lijden gestild

en in zoo veler hart de zelfzucht door een ideëel

beschaamd hebben. Persoonlijk meer mystiek aangelegd

eischten anderen onder hen zelfs voor de verborgenheden van het gemoedsleven het recht op om zich den teugel der critiek van den hals te werpen. In het Oneindige zich te verliezen en in het diepst van het gemoed den stroom van het Oneindige te voelen ruischen, scheen hun begeerlijke vroomheid. Terwijl weer anderen, met name theologen, door herkomst, ambt en studie van het Christendom minder los, toen, èn aan dat altruïsme èn aan dat mysticisme zich aansluitend, zich de ernstige vraag hebben gesteld, of het niet doenlijk ware den Christus zóó te metamorphoseeren, dat Hij ook nu nog het ideaal kon blijven van het gemoderniseerde menschelijk hart.

Van Schleiermacher

af

tot

Von

Ritschl éénzelfde, heiliglijk ingezet

en den geest verkwikkend pogen.

Op

zulke

mannen

laag neer te

zou dan ook uzelven verlagen. Veeleer hebt ge hen te danken voor wat ze nog poogden te redden, en te danken niet minder die vele schrijfsters van hoog bedoelen, die met name door heur zien,

karakterromans,

in

gestuit, zooveel edele

gelijksoortig

Christelijken

geest, zooveel laags

kiemen besproeid hebben. Zelfs het Spiritisme,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen