De overheid - pagina 369

§11. een

magistraiu tamquam ministro Dei.

macht ontwikkelen, zooals vooral

een

zich

rijk

De

in

351

de religieoorlogen

uitkomt, die de hoogste belangen van een genabuurd volk zeer ernstig bedreigt,

welke macht wel

maar

nemen, dat één

den

door wapengeweld kan worden gefnuikt,

beginne

zulk een formidabel karakter kan aan-

dit niet geschiedt,

rijk alle

hiermede

Vergelijk strijd

in

wanneer

die,

andere oveweldigt.

de politiek van Willem

met Spanje, Oostenrijk en Frankrijk,

en Willem

I

als absoluut

en den grooten

I!I

Roomsche machten

in

Onze prinsen hebben zeer beslist het zwaard getrokken. Want zij begrepen, dat, wanneer de macht van Spanje, Frankrijk en Oostenrijk zoo Europa.

kolossaal toenam en zoo overmachtig werd ook ons land er onder zou moeten,

zoodat er voor Engeland, Brandenburg, Pruisen, Zweden en Noorwegen en de andere Protestantsche landen, eer het lijkheid tot

was, niets anders dan de moge-

te laat

weerstand overbleef.

De onderscheiding van Men mag niet altijd een algemeenen regel

stellen.

offensieven en defensieven oorlog gaat practisch niet op.

oorlog beginnen, maar

Wanneer

men kan ook

niet per se

een

aanwezig

zijn,

er iustae causae perduellionis

kan een offensieve oorlog even noodzakelijk

zijn als

een defensieve.

De poging van den Vredebond in onze dagen om aan alle oorlogen een einde maken door de arbitrage daarvoor in de plaats te stellen, is een poging die ijdel is en ijdel zal blijven. Maar ze heeft ook een goede zijde, in zooverre te

ze leidt tot bemoeiing der regeeringen

om

de volkeren

rechterlijk zich te

doen

verstaan en kleine nietige geschillen zonder de moeite van oorlog door scheidsrechterlijke

beslissingen

christelijke

politiek

die

raakt,

niet

voorkomen.

te

steeds

bedoeld

van onbeduidenden aard,

bestaan en de eere der natie

omdat de

meer,

Dit te herstellen

heeft.

in

staat, die zich

't

is

het,

wat ook de

Doch zoodra het geschil belangen maar van gewicht zijn, wanneer het dan

spel komt,

is

het geen zaak van arbitrage

gekrenkt gevoelt, naar het recht van zelfver-

weer gaat handelen, hetgeen op een oorlog uitloopt. Zal een staat gedwongen worden een scheidsrechterlijke uitspraak te eerbiedigen, dan moet er ook een hoogere macht zijn, die eerbiediging afdwingt en die is er niet. Of anders zou er

een

wereldrijk

moeten komen

als

eene macht, die over

schappij voerde, doch voordat zulk een wereldrijk er veel ergerlijker

Vrede mogelijk

en

in

is

als

het geval

God voor den mensch

de hartstochten en de

den boezem der natie ophield.

hartstochten, niet

worden dan thans

hetgeen

anders

een keer

in

concurrentie, of

als

nijd

resultaat

en

strijd

alle

is.

heeft besteld, vrede

was

alleen

weer

der belangen tusschen de personen

Waar nu door de zonde de

landen heer-

was zou de toestand nog

strijd

een leven van

der belangen ontstond, kon het

van zulk een natuurlijke bedorvenheid moet

bij

de historie de koorts der volkeren geboren worden, die door oor-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen