Het Calvinisme - pagina 156

HET CALVINISME EN DE KUNST

152

dit

bewegingen en roerselen van het menschelijk

de

alledaagsche

hart na te speuren, en het ideale dat hierin school met zijn kunstzin te grijpen,

wereld

om

met de kunst van zijn penseel voor heel de maken wat zijn kunstzin er in ontdekt had?

straks

zichtbaar te

Zelfs de dwaasheid, en

tot

het drastische in dit menschelijk leven

werd nu, omdat het toch uit dat wondere, zij het al bedorvene menschelijk hart opkwam, motief voor kunstreproductie. Den mensch moest ook het beeld zijner verdwaasdheid vertoond worden of hij van zijn verdwazing zich mocht afwenden. Had men voorheen uitsluitend de geïdealiseerde gestalten van profeten en apostelen, van heiligen en priesters op het doek gebracht, als God den gemeenen poorter en den daglooner verkoor, moest ook de kop, de figuur, geheel de wezensuitdrukking van den man uit het volk gaan boeien en de menschelijke persoonlijkheid in alle rangen en standen worden overgebracht op het doek. En zoo ook, had men vroeger aller blik èn volstandig èn eeniglijk gericht op het lijden van den Man van smarten, nu ontwaarde men dat er een lijden ook in de gemeene ellende doorworsteld werd, hetwelk de interessantste mysteriën van het menschelijk hart deed uitkomen en ons het breede kader des lijdens toonde, dat ons in nog heiliger diepte de geheel eenige beteekenis van Golgotha deed verstaan. Geen kerkmacht leidde den kunstenaar nu meer, geen geldmacht uit het paleis bond hem. Het was de kunstenaar als mensch, die vrij onder menschen omwandelend, toe,

heel iets anders en veel

ontdekte dan

de

rijkers in

diepste

en achter dat menschelijk leven

zieners op het gebied der kunst eertijds

ook maar van verre gegist hadden. Voor Rembrandt school, gelijk zinrijk opmerkt, dat leven achter zijn sombere tinten, maar

Taine zoo

juist in dat

chiaroscuro greep

hij

dat leven zoo zeldzaam werkelijk

en innig waar. En zoo werd dan, dank zij de mondigverklaring der volkeren, dank zij den vrijheidszin dien het Calvinisme in het hart der volkeren deed ontwaken, in dat gewone, maar zoo rijke menschelijke leven voor de kunst een geheel nieuwe wereld ontsloten, en het is uit den rijken inhoud dier nieuw ontdekte wereld, dat de Nederlandsche schilderschool, door een oog voor het kleine en onbeduidende, door een hart voor het lijden van de menschheid te hebben, dien wonderen kunstschat op het doek heeft gebracht, die nu nog haar roem vereeuwigt, en den weg tot nieuwe kunstverovering

voor

alle

volken ontsloten

heeft.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen