Het Calvinisme - pagina 147

HET CALVINISME EN DE KUNST

143

instrooming in het hoog beschaafde Romeinsche rijk van de nog weinig beschaafde Germaansche vollcssiammen, wier spoedig gevolgde kerstening reeds in de achtste eeuw de toongevende macht uit Italië naar benoorden de Alpen verplaatst had. Dit gaf aan de kerk een

door niets opgewogen overwicht, en tegelijk een ernstige roeping. Dank zij deze constellatie toch, had zij als voogdesse over alle menschelijk leven op te treden, en van die hooge taak heeft ze zich gekweten op zoo uitnemende wijze, dat zelfs religiehaat en partijstrijd het niet meer waagt aan den roem, welken ze zich verwierf, te knagen. Het kon metterdaad niet anders, of alle menschelijke ontwikkeling moest in die periode door de kerk gevoed en geleid worden. Er kon geen wetenschap, er kon geen kunst opbloeien, of de kerk moest ze dekken met haar schild. En zoo is dan onge-

dwongen en

vanzelf die specifiek Christelijke kunst ontstaan, die in

haar

aandrift

eerste

intooveren

in

het

het maximum van geestelijke minimum van vorm en tint en

expressie moest toon.

Een kunst

de natuur afgezien, maar uit de sferen des hemels ingede muziek in den Gregoriaanschen boei sloeg, met penseel en beitel akosmische scheppingen najoeg, en feitelijk alleen in den bouw van haar kathedralen onvergankelijken kunstroem heeft niet

van

roepen,

die

ingeoogst. Alle opvoedende voogdij intusschen werkt aan eigen vernietiging.

Een goed voogd

streeft er zelf naar,

zoo spoedig het kan,

hiermee, ook mondigheid intrad, zijn voogdij te bestendigen, dan ontstaat er onnatuur en prikkelt de voogdij tot verzet. Toen dan ook de eerste opvoeding der volkeren voltooid kon heeten, en de kerk nochtans haar hoogheid over heel het gebied des levens bleef uitstrekken, is er achtereenvolgens van vier zijden tegelijk roering en beweging ontstaan, op kunstgebied in de Renaissance, op politiek gebied in het Republicanisme van Italië, voor wat de wetenschap aangaat in Humanisme, en ten slotte centraal voor wat de Religie betreft in zijn

voogdij overbodig te maken, en poogt

hij

in strijd

als

de Reformatie. Deze vier bewegingen ontvingen haar aandrift ongetwijfeld uit zeer uiteenloopende, vaak strijdige beginselen, maar toch waren ze alle hierin één, dat ze ontkoming aan de kerkelijke voogdij bedoelden, en een levensuiting nastreefden uit eigen zelfstandig besef.

Dat ge deze vier machten in

in

de zestiende eeuw zoo telkens saam

bond ziet optreden, heeft dan ook niets dat verwondering baart. was het ééne menschenleven, dat den voogdijband ontwassen

Het

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen