Het Calvinisme - pagina 139

HET CALVINISME EN DE KUNST

135

de Byzantijnsche kunst geen uitdrukking van een religieuse maar van een majesteits-gedachte. De koepel symboliseert de wereldheerschappij, en, zij het ook in anderen zin, toch moet ook van de Renaissance beleden, dat ze niet op het heilig erf, maar in den kring van het staats- en burgerleven opkwam. Nu bespreek ik de Renaissance

derde deel mijner lezing nader, maar merk, met op-

het

in

Romeinschen

den

reeds hier op, dat een stijl, aan de Grieksche kunst ontleende, nauwelijks op zelfstandigheid van karakter aanspraak kan maken; en voorts dat de staatsidee in Rome derwijs met de religieuse zicht

die

tot

schier

zijn

al

kunststijl,

motieven

was samengegroeid, dat met name in den keizerstijd toen de Romeinsche kunst haar bloeitijdperk bereikte, en voor den Divus Augustus het offer werd geplengd. Staat en Religie te scheiden eenvoudig onhistorisch is. Doch ook afgezien van deze geschiedkundige uitkomst, mag idee

de Religie om zulk een eigen alomvattende zou kunnen opkomen. Voor het opkomen toch van

buiten

betwijfeld, of

ooit

kunststijl

wordt

zulk een

stijl

centraal

motief

in het ziels-

vereischt,

dat

en zinnenleven van een volk een

geheel

het

leven

van

binnen

uit

dientengevolge in de geheele kunstbelichaming van

beheerscht, en

centrum tot aan den buitensten omtrek doorwerkt. alsof een eigen A:«ns/wereld het voortbrengsel van eigen gedachte ware. Intellectueele kunst is geen kunst, en Hegels poging om de kunst uit de ideeën en gedachten te verklaren, ging dit geestelijke

Niet natuurlijk

tegen het wezen

der kunst

zelf

in.

Ons

intellectueel,

ons ethisch,

ons religieus en ons aesthetisch leven beschikken elk over een eigen

Deze sferen nu loopen evenwijdig en mogen daarom niet de de andere worden afgeleid. Het is éénzelfde beweging, éénzelfde drang, éénzelfde tinteling in den mystieken wortel van ons

sfeer.

ééne

uit

aanzijn,

zoekt.

die

in

Ook de

deze vierderlei vertakking openbaring naar buiten

kunst

is

niet

een zijtak aan een hoofdtak, die reeds

maar een eigen tak, die zelfstandig uit den stam van ons leven opkomt, ook al is ze het naast aan de Religie, veel nauwer dan aan ons denken of aan ons ethisch aanzijn, verwant. Vraagt men nu echter, hoe er op elk dezer vier terreinen eenheid van conceptie kan ontstaan, dan blijkt telkens weer, dat die eenheid in het eindige alleen op dat ééne punt te vinden is, waar ons leven uit de bron van het Oneindige opwelt. Geen eenheid in uw denken dan door een wel aaneengesloten wijsgeerig systeem, en geen systeem van

uitschoot,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen