Het Calvinisme - pagina 26

HET CALVINISME

22

IN

DE HISTORIE

en kasten-indeeling, maar even beslist alle bedekte van de vrouw of van den arme is het gekant tegen alle hiërarchie onder menschen en duldt het geen andere aristocratie, dan zulk eene die persoonlijk, of als geslacht, een meerderheid in karakter of talent bij de gratie Gods kan toonen, en toont dit meerdere niet voor zich of voor eigen hoogheid te willen rooven, maar het voor God in zijn wereld te willen besteden. Daarom moest het slavernij

alle

slavernij

;

;

Calvinisme consequent in de democratische opvatting van het leven

moest het de vrijheid der volken uitvan overheidswege en in het maatschappelijk leven, al wie mensch was, alleen omdat hij mensch was, d.i. als schepsel naar den beelde Gods geschapen, zou worden geëerd, geteld en gerekend. Geen uitvloeisel van benijding sprak hierin. Het was niet de lager geplaatste die den hooger staande naar beneden trok, om zichzelven naar boven te duwen, maar een nederknielen van allen saam op de voetbank der voeten van den Heilige Israëls. Van daar dat het tot geen plotselinge breuke met het verleden kwam. Gelijk het Christendom bij zijn opkomst de slavernij niet wegbrak, maar ondermijnde door een zedelijk oordeel, zoo ook liet het Calvinisme aanvankelijk de hiërarchisch-aristocratische toestanden, die uit de uitdrukking

zijn

roepen;

en

vinden

kon het

;

niet rusten eer

Middeleeuwen waren overgeleverd, voortbestaan. Oranje was, omdat niet gewantrouwd maar te hij prins van vorstelijken huize was, hooger geëerd Maar innerlijk heeft het Calvinisme de structuur der maatschappij omgebouwd, en niet door staatsbenijding of door te azen op het bezit van den rijke, maar door ernstiger levensopvat!

ting,

deger arbeidzaamheid en hooger karakterontwikkeling heeft de

burgerstand

den adel

en

de

werkman den gegoeden

poorter tot

jaloerschheid verwekt. Eerst op God, en eerst daarna op den naaste

was de

de stemming, de geestelijke usantie, waaringang schonk, en het is uit dit vromelijk eeren van de vreeze Gods, en het saam voor God gaan staan, dat een heiliger democratische zin zich ontwikkelde, veld won, en ten

te zien,

aan

het

aandrift,

Calvinisme

de overhand behield. Een resultaat, dat door niets zoozeer door gemeenschap in het lijden bevorderd werd. Toen de graven

slotte als

van Egmond en Hoorne, hoezeer nog vasthoudend aan het Roomsche geloof, hetzelfde schavot hadden beklommen, waarop om edeler geloof de handwerksman en de man van het weefgetouw onthalsd was, werd in dien bitteren dood der standen zoen ge-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen