Het Calvinisme - pagina 22

HET CALVINISME

18

IN

DE HISTORIE

met een andere mogendheid afbreekt, bepaalt daardoor wel terdege haar verhouding tot de regeering van dat land, een gespannen verhouding, die veelal op oorlog uitloopt. En zoo was het ook hier. De macht der Fransche Revolutie, geen andere verhouding tot God dan door het intermediair der Roomsche Kerk kennend, brak omdat ze de Kerk niet wilde, alle verhouding ook met God af, en kwam juist ten gevolge daarvan met alle godsdienstige belijdenis op voet van oorlog. Ook hier lag derhalve wel wezenlijk een grondopvatting in zake de verhouding van God tot het creatuur. Een doodverklaring van God, zoo al niet voor het gemoed, dan toch voor staat en maatschappij en wetenschap. En nu is het wel waar, dat het Modernisme, toen het uit Fransche in Duitsche handen overging, bij deze bloote negatie niet kon staan blijven, maar de uitkomst toont dan toch, hoe het van dat oogenblik af Pantheisme of Agnosticisme werd, en onder beide vormen de uitsluiting van God uit het practisch en denkend leven volhield. In onzen gedachtengang toch komt het vóór alles aan, op de uitwerking die onze relatie tot God op onze menschelijke levensuitingen heeft, en juist die wordt zoowel door het Pantheïsme als door het Agnosticisme tot niets herleid. Al wat onder de heerschappij dezer beide geestesrichtingen onder menschen gedacht wordt en tot stand komt, wordt uitsluitend verklaard uit den menschelijken factor. Het komt boven het strakke Humanisme niet uit. Zoo houd ik dus beslist vol, én dat de voorstelling van onze verhouding tot God de grondopvatting is, die eiken algemeenen ontwikkelingsvorm van het menschelijk leven beheerscht, én dat voor ons die voorstelling gegeven is in het Calvinisme, dank zij zijn grondopvatting van een rechtstreeksche gemeenschap, die God met den mensch en de mensch met God heeft. Ik voeg er thans aan toe, dat het Calvinisme die grondopvatting niet heeft verzonnen of uitgedacht, maar dat God zelf ze in het gemoed, in het hart onzer geloofshelden uit die dagen gelegd heeft. We staan hier niet voor een product van een schrander intellectualisme, maar voor de vrucht van een werk Gods in het hart, zoo ge wilt voor een inspiratie in de historie. Op dit punt dient scherp gelet. Het Calvinisme heeft nooit zijn wierook voor het genie ontstoken, het heeft geen stand-

beeld

voor

namen. Te

helden opgericht, ternauwernood noemt men hun Genève is een steen in den muur al wat aan Calvijns zijn

nagedachtenis herinnert. Zelfs

zijn graf is vergeten.

Was

dit

ondank-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen