Het Calvinisme - pagina 181

HET CALVINISME EN DE TOEKOMST

177

de eere der volkeren hoog houdt, fluistert men rond, dat in dit alles niets dan de zegeningen van het Humanisme zijn te begroeten, en denkt schier niemand er meer aan, hierin de nawerking van een Calvinisme te eeren, dat immers geacht wordt nog alleen na te bloeien in enkele dogmatisch versteende kringen. Welnu, wat ik vraag en met historisch recht vraag is, dat deze ondankbare verloochening van het Calvinisme een einde neme; dat de sporen van het Calvinisme weer opgemerkt worden, waar ze feitelijk nog in het leven geteekend staan; en dat, waar mannen heel anderes geestes, ongemerkt, in Fransch-revolutionairen

verleggen willen,

gij,

van onze levenslijn Teneinde hiertoe historische

in

te

Duitsch-pantheïstischen

spoor Amerika, en wij ten onzent die vervalsching

of

dat

keer gaan.

in staat te zijn,

principieele

zin

vroeg ik

in

de tweede plaats

bestudeering van het Calvinisme.

om

Onbekend

maakt onbemind, en het Calvinisme is uit het hart vergeten. Alleen theologisch, en dan nog niet anders dan zeer eenzijdig en zijdelings, wordt het bepleit. De oorzaak hiervan heb ik in een vroegere lezing

Omdat het Calvinisme niet uit een abstract stelsel, opkwam, is het in de eeuw van zijn bloei, nooit als eenheid aangediend. De boom bloeide en wierp zijne

u aangegeven.

maar

uit het

systematisch

vrucht

af,

leven

dat er nog botanische studie van zijn aard en werd. Het Calvinisme heeft destijds meer gehandeld

zonder

wasdom gemaakt

dan geredeneerd. Maar thans mag die studie niet langer uitblijven. biographie en biologie van het Calvinisme moet thans doorzocht en doorgedacht worden, of, bij gemis van zelfkennis, schuift men ons, onzes ondanks, over naar een gedachtenwereld, die met den aard van ons Christelijk-democratisch leven meer vloekt dan overeenstemt, en ons afsnijdt van den wortel waarop we eens zoo krachtig hebben gebloeid. Eerst door die studie zal dan ook mogelijk worden wat ik in de derde plaats noemde, principieel het Calvinisme toe te passen op alle stukken van het levensterrein, door het als beginsel ten uitgangspunt te kiezen voor alle vertakking der wetenschap. De theologie sluit ik hierbij niet uit, want ook zij doelt op het breedvertakte leven, en niets is droever dan te zien hoever reeds de theologie der Gereformeerde kerken, vaak in al haar deelen, onder de heerschappij van haar gansch vreemde invloeden kwam. Maar toch de theologie is slechts ééne der vele wetenschappen die roepen om Calvinistische bearbeiding. Ook de studie de rechten, ook de sociale

De

Calvinisme

12

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen