De overheid - pagina 89

§

Empirie en Wetenschap.

3.

de werking van de onderscheiden factoren der Gratia Communis,

In

voor zooveel deze geheel of gedeeltelijk door den mensch zaak

of

als

tweede oor-

coöperator Dei tot stand komen, moet onderscheid gemaakt

tusschen hetgeen slechts

wetenschappelijk

empirisch werkt

en hetgeen logisch ingezien,

gegrepen en op grond hiervan met klare bewust-

heid verricht wordt. Overal gaat de empirie vooraf en wordt eerst veel later uit

deze empirie op eenig terrein de wetenschap geboren. Door

Aristoteles verovert de logos de eerste

met bewustheid en vóór de schap

lö'ie

aan

eeuw vangt de meer

en

eigenlijk

genoegzame zelfstandigheid om

tegenover de empirie op

critisch

pas

in

universeele ontplooiing der weten-

onze eeuw

won

organisch karakter en trad ze haar mannelijken

nog

nu

bij

Niet

te treden.

de wetenschap haar leeftijd in, terwijl

ook

minstens drie vierde deelen van ons menschelijk geslacht

uitsluitend de empirie aan het

woord

is.

De bloot empirische werking van de factoren der Gratia Communis mag daarom nog niet exclusive aan den Logos in God worden toegeschreven. Ook bij de empirie toch werkt de Logos in de menschen reeds mede, ten deele

zelfs

bewust,

ook waar het voor

gaat,

van den logos

zooverre voor het „post" het oog open-

„propt er" nog

den mensch wordt dan

in

wat men noemt:

in

het

inval, vinding,

gesloten

te voorschijn

blijft.

De

actie

geroepen door

noodzaak, heroïsme en poëzie, geaccen-

tueerd door talent, genie, historischen drang en gemeenschapsgeest alle

welke dingen het de verwantschap van

Logos

in

God

is,

die zijn zin en actie

doet samenloopen.

met het

's

;

in

menschen logos met den

bestel en de actie

van God

Dit nu geldt van elk der vier terreinen, die thans het

gebied uitmaken van de vier niet-theologische faculteiten,

d.

i.

:

10

van de worsteling des menschen met de natuur, natuurkundige fac,

20

van

30

van

's

's

menschen

40

van

tegen ziekte en dood

menschen kamp tegen

niseerde samenleving

zijn

strijd

zijn

;

;

medische

fac.

het chaotische van zijn gedisorga-

juridische fac, en eindelijk

verzet tegen de ontreddering van zijn logisch bestaan,

gedachtenwereld en

zijn

verleden

;

philologische fac.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen