Het Calvinisme - pagina 116

HET CALVINISME EN DE WETENSCHAP

112

maar één saamhangend proces, met het Kruis tot middenpunt, waarin elk volk zijn roeping heeft en waarvan de kennis elk volk kan zegenen. Het werd begrepen dat de wetenschap van den Staat en van het Staathuishoudkundig leven de inspanning der vorschers en der doordenkers overwaardig was. Ja onmiddellijk gevat, dat er niets, hetzij in het leven der natuur om ons, hetzij in het eigen leven van den mensch was, waar de onderzoekende geest zich niet en waarin geen nieuwe stoffe was te vinden, om te beter het heerlijke kunstwerk van den ganschen kosmos, in zijn zichtbare verschijnselen en in zijn onzichtbare werkingen, te leeren verstaan. En waar anders bij het winnen van dege wetenschap op al zulk

op

te richten had,

terrein licht hoovaardij in het hart sloop

en de kennisse het hart van

den Calvinistischen kring de man van wetenschap zich een schuldig zondaar voor zijn God blijven gevoelen, ook het licht der kennisse, waarbij de dingen dezer wereld bezag, alleen dankende aan Godes hij

God

vervreemdde, kon, dank

gemeene

zij

dit heerlijk

dogma,

in

gratie.

Heeft aldus het Calvinisme zin voor wetenschap gekweekt en op breede schaal aan de wetenschap haar gebied herschonken, gunt

dan nu in de derde plaats u aan te toonen, hoe het de zoo onmisbare vrijheid der wetenschap bevorderd heeft. Vrijheid is voor alle echte wetenschap wat voor ons de lucht is waarin we ademen. Niet alsof daarom de wetenschap aan geen banden gebonden ware en geen wetten had te gehoorzamen. De visch, die aan niets gebonden, op het vlakke strand ligt, komt om, en alleen de visch, die door het water geheel omvangen is, schiet vrij op zijn vinnen voort. En zoo ook is er geen wetenschap of ze moet aan haar

mij

voorwerp strikt gebonden zijn en stipt den eisch van goede methode gehoorzamen, en alleen door dien band en onder die wet is de wetenschap vrij. Ook de vrijheid der wetenschap bestaat dus niet daarin, dat ze bandeloos en ongebonden zij; maar dat ze vrij zij van

allen

beginsel

band die haar onnatuurlijk voortkomt.

Nu make men

is

en niet

uit

haar levens-

zich van het universitaire leven

de middeneeuwen geen verkeerde voorstelling. Staatsuniversiteiten kende men toen nog zoo niet. De universiteiten waren vrije corporatiën en in zooverre prototypen van de meeste universiteiten in Amerika, en van wat thans in Europa, en gelukkig ook in in

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen