Het Calvinisme - pagina 71

DERDE

LEZING.

HET CALVINISME EN DE STAATKUNDE, Mijn

derde lezing verlaat de erve der Religie en treedt over op

het terrein van den Staat, de eerste overgang uit den heiligen kring

naar

breede

van

's werelds leven. Het wanbegrip, alsof Calvinisme een uitsluitend kerkelijke en dogmatische beweging vertegenwoordigde, vindt dus nu eerst zijn principieele en zakelijke bestrijding. De religieuse beweegkracht van het Calvinisme heeft,

het

veld

het

omdat ze

de takken besnoeide en den stam zuiverde, den wortel zelf van het leven raakte, ook aan de politieke samenleving een eigen grondgedachte ondergeschoven. Dat dit zoo zijn moest, staat reeds op zichzelf vast voor een ieder, die doorziet, hoe er nooit één staatkundig stelsel tot heerschappij is gekomen, dat niet zijn grondslag vond in een eigenaardige religieuse beschouwing en dat het ten opzichte van het Calvinisme zoo was, blijkt uit den staatkundigen ommekeer, dien het in Nederland, in Engeland en in Amerika, de drie historische landen der politieke vrijheid, zienderoogen tot stand bracht. Alle deskundige historieschrijvers beamen dan ook om strijd Bancroft's woord „The fanatic for Calvinism was a fanatic for liberty, for in the moral warfare for freedom, his creed was a part of his army and hls most faithful ally in the battle" ^), iets wat Groen van Prinsterer aldus uitsprak, dat „in het Calvinisme de oorsprong en waarborg ligt voor onze constitutioneele vrijheden". Dat het Calvinisme het Staatsrecht eerst voor West-Europa, straks in twee werelddeelen, en thans al meer voor alle beschaafde volken in nieuwe banen heeft geleid, wordt juist

maar

tot

niet enkel

aan

;

:

Bancroft

Hist. of the United States from the discovery of the United Boston 1853 I, 464. Dip.: De Calvinistische ijveraar was tegelijk een dweepziek strijder voor de Vrijheid, want in de zedelijke worsteling voor de vrijmaking der volkeren was zijn geloofsbelijdenis, als het ware een deel van zijn leger en zijn trouwste bondgenoot op het slagveld. ')

States, 15th ed.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen