Het Calvinisme - pagina 138

HET CALVINISME EN DE KUNST

134

waarmee

door de aderen der ziel trilde, en dat er thans ook onder ons zoo velen zijn die onze kerken koud en unheimisch gaan vinden en naar kunst in het bededestijds

het

religieuse

leven

huis terug verlangen, is alleen daaraan te wijten, dat de polsslag van het religieuse leven onder ons thans zooveel flauwer klopt dan in de dagen der martelaren. Maar wel verre van hieraan het recht te ontleenen om tot een lagere trap van Religie terug te zinken, behoort dat inzinken van het religieuse leven aan Gods kinderen het gebed op de lippen te leggen om krachtiger inwerking van den Heiligen Geest. Het weer kindsch worden van den grijsaard is pijnlijke achteruitgang, een man die God vreest en in de klaarheid des geestes staat, grijpt naar het speelgoed zijner kindsche jaren niet terug.

Nog

slechts ééne bedenking zou na mijn dusver geleverd betoog kunnen houden, en ook die wil ik daarom onder de oogen zien. Men kon namelijk de vraag opwerpen of een wezenlijk principiëele levensrichting toch niet een eigen kunststijl kon en moest scheppen, zij het dan al buiten Religie en Culte om. Doch dan worde die vraag ook in al haar scherpte genomen. Niet als bedoelde men, dat ook het Calvinisme, bijaldien het metterdaad een eigen aesthetische beteekenis heeft, dan toch aan de kunstbeoefening zekere eigen richting had behooren te geven; immers dat het dit metterdaad deed, zal ons straks vanzelf blijken. Veeleer moet de vraag dan

stand

vooreerst of er een kunststijl in alomvattenden zin, van de sfeer der Religie denkbaar is; en, ten andere, of, stel dit ware zoo, de voortbrenging van zulk een n/ef-religieuse kunstbeheersching van het Calvinisme kon worden gevergd. En dan begin ik, met wat aangaat de eerste vraag, vast te stellen, dat de historie der kunst dusver nog nimmer een alomvattenden kunststijl buiten verband met de Religie zag opkomen en dat juist deswege geen nieuwe kunststijl meer te wachten is. Let wel, ik spreek nu niet van een school bij een enkele der kunsten, maar van een kunststijl, die op alle kunsten saam één concentrisch stempel drukt. En dan ware misschien alleen van de Romeinsche kunst en van die der

aldus bij

luiden,

afsluiting

;

beweren dat een buiten-religieuse geestesdrang hier een openbaring in kunsvormen zocht. De koepel, om nu van den bouwstijl uit te gaan, is in de Romeinsche en straks in Renaissance

te

alzijdige

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen