Het Calvinisme - pagina 69

HET CALVINISME EN DE RELIGIE

65

En hiermede keer ik terug tot het bolwerk waarvan ik sprak. Ter dege goed hadden onze vaderen ontwaard, hoe het juist dans, spel en komedie waren, waarop het wereldsch deel der wereld schier verzot scheen. Het gold in die kringen niet als bijzaak, maar als hoofdzaak voor het leven, en het bitterst gesmaad en het felst bestookt werd juist hij, die deze drie heerlijkheden aan dorst randen. En juist deswege bekenden ze hoe feitelijk in deze drie de Rubicon lag, die niet mocht worden overgetrokken, of de ernst des levens legde het voor het levensspel, de vreeze des Heeren voor de jacht naar zingenot af. En nu, heeft niet de uitkomst hun kloek protest gekroond? Nu nog na drie eeuwen zijn in mijn vaderland geheele levenskringen aan te wijzen waar het aan den wereldzin belet is binnen te dringen, waarin het leven zich van buiten naar binnen heeft gekeerd, en waarin, dank zij die heilige concentratie, een zin voor het hoogere en een energie voor het heilige gekweekt die elke andere groep ons benijdt. Niet alleen de vleugel van is, den vlinder is in die kringen ongedeerd gebleven, maar het stofgoud schittert er op dien vleugel nog met ongebroken glans. Die proef op de som nu is het, waarvoor ik uw eerbied vraag. Verre overtreft onze eeuw de eeuw van het Calvinisme in den vloed der geschriften over zedelijke problemen en zedelijk leven. Philosofen en theologen wedijveren met elkander, om ons het spoor op het zedelijk erf, wat wilt ge? uit te bakenen of bijster te maken. Maar wat ze niet vermochten, is zedelijke vastigheid aan de geschokte conscientie te hergeven. Eer moet de klacht geuit, dat steeds meer alle fundament van het zedelijk gebouw wordt losgewoeld, en er ten slotte geen enkele stevigheid overblijft, waarvan het volk in zijn massa gevoelt, dat het een onwrikbaar houvast oplevert voor zijn zedelijke toekomst. Het recht van den sterkste is geloofd, eigendom is diefstal geheeten, de vrije liefde geproclameerd, om eerlijkheid wordt gelachen, een pantheïst dorst Jezus en Nero op één lijn te plaatsen. En vergelijk daarmee nu de ongelooflijke uitkomst, door het Calvinisme van voor drie eeuwen verkregen. Het begreep dat de wereld niet met ethisch philosopheeren, maar alleen door herstel van teederheid in de conscientie te redden was. Daarom redeneerde het niet, maar greep de zielen aan, en plaatste ze, aangezicht tot aangezicht, voor het aanschijn des Almachtigen, dat het hart

weer beefde voor

zijn heilige majesteit

glorie zijner liefde ontdekte. Calvinisme

En

als

en in die majesteit de

ge dan teruggaat in de historie, 5

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen