Het Calvinisme - pagina 120

HET CALVINISME EN DE WETENSCHAP

116

Op aarde een taak van Godswege te vervullen heeft, een grootsche óók aan dien kosmos. Ook die voorstelling nu brak het Calvinisme, door in den meest volstrekten zin elk denkbeeld, alsof het leven op aarde de zaligheid des hemels verdienen kon, bij den wortel zelf af te snijden. Die zaligheid komt uit de wedergeboorte op, en er is volharding der heiligen. En waar op die wijs de verzekerdheid des geloofs den angst van het aflaatzoeken verving, taak

riep het Calvinisme

de

Christenheid terug naar de oorspronkelijke

de aarde en onderwerpt haar en wat op haar leeft." Zoo bleef men pelgrim, maar een pelgrim, die op den weg naar het eeuwige vaderland nog een onmetelijke taak op aarde had te vervullen. Breed breidde zich voor en onder en boven den mensch de kosmos met alle rijken der natuur uit. Heel dit onafzienbare veld moest worden bearbeid. Op dien arbeid wierp men zich met geestdrift en veerkracht. De aarde met al wat in haar is, moest aan de menschen onderworpen worden. Zoo bloeiden als nooit in mijn toenmalig vaderland de landbouw en nijverheid, de handel en scheepvaart. Dat nieuwe leven der burgerij wekte nieuwe behoeften. Om de aarde aan zich te onderwerpen was kennis van die aarde, van haar zeeën, van haar natuur, van de eigenschappen en de wetten dier natuur noodzakelijk. En op die manier was het, dat de heerschende volksgeest, die dusver aan de wetenschap zijn prikkel onthield, plotseling dien prikkel haar diep in de lendenen dreef, haar deed opwaken uit haar eerst half sluimerend leven, en haar in dit krachtsbetoon een gevoel van vrijheid deed winnen, als ze eertijds nimmer had gekend. scheppingsordonnantie: hebt heerschappij over

En nu kom

„Vervult

al

ik tot mijn laatste stelling,

de bewering namelijk, dat

noodwendig oplossing vond. gereede voor dat de opkomen, conflict moet doen Gij verstaat welk conflict ik bedoel. Vrij onderzoek leidt tot botsing. De een trekt op de kaart van het leven de lijnen anders dan zijn buurman. Hieruit ontstaan wat men noemt scholen en richtingen. Optimisten en pessimisten. Een school van Kant en een school van Hegel. Onder de juristen staan de deterministen en de moralisten onder de medici de homoeopathen en allopathen tegen elkander het

Calvinisme

bij

het confllict, dat vrije wetenschap

over. Plutonisten en Neptunisten, Darwinisten en soort-verdedigers

bestrijden elkaar in de natuurkundige wetenschappen.

Von Humbolt,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen