Het Calvinisme - pagina 15

HET CALVINISME

IN

DE HISTORIE

11

de theologisclie grondopvatting van het Calvinisme was het juist de Calvinistische geest die deze geestelijke reactie tegen een destijds almeer versteenende Kerk inspiratie tegen in

verzet te komen, toch

in

het

leven

geheele

veld

ten

dat

voor zoover het ginsel

zocht het

In

riep.

door het toevlucht

Calvinisme

men

zekeren* zin kan slotte

door de

zelfs zeggen, dat het

Reformatie bestreken werd,

niet Luthersch was, en niet Sociniaansch, in be-

Calvinisme

beheerscht

de Calvinistische

in

bracht

dit

werd. Zelfs het Baptisme

tente. Juist

opkomen van

allerlei

de

vrije

aard van

schakeeringen en

van reactiën tegen deze afwijkingen met zich. Het Romanisme blijft één en eenvormig door zijn hiërarchie. Het Lutherdom dankt gelijke eenheid en eenvormigheid aan het overwicht van den landsvorst als „summus episcopus" en aan zijn ecclesia docens. Het Calvinisme daarentegen, dat noch kerkelijke hiërarchie, noch magistrale inmenging, noch een ecclesia docens huldigt, kon zich niet anders dan in veelvormige schakeering ontwikkelen, maar moest dan ook, juist door die schakeeringen, het gevaar der afwijking, en tegen dit gevaar een altoos eenzijdige reactie in het leven roepen. Bij een vrije levensontwikkeling als het Calvinisme bedoelde, moest zich het onderscheid afteekenen tusschen het centrum met zijn volle, zuivere levenskracht, en den breeden omtrek met zijn bedenkelijke verflauwingen maar juist in dien rusteafwijkingen

en

;

tusschen zuivere en min zuivere ontwikkeling, was de gestadige doorwerking van zijn geest aan het Calvinisme gewaarborgd. loozen

strijd

Aldus opgevat wortelde het Calvinisme in een eigen vorm van en ontwikkelde zich uit dit eigenaardig religieus besef, vooreerst een eigen Theologie, daarna een eigen Kerkorde, en voorts een eigenaardige vorm voor het staatkundige en maatschappelijk leven, voor de opvatting der zedelijke wereldorde, voor de verhouding tusschen natuur en genade, tusschen Christendom en wereld, tusschen Kerk en Staat, en ten slotte voor kunst en wetenschap, en toch bleef het in alle deze levensuitingen het ééne en religie,

zelfde

Calvinisme,

spontaan

overmits alle deze ontwikkelingen gelijkelijk en

voortkwamen. In zooverre met die andere complexen van menschelijk leven, die we gewoon zijn met den naam van Paganisme en Islamisme, van Romanisme en Protestantisme, te noemen, als aanduiding van vier eigen werelden in onze ééne wereld. En al is het nu dat ge met Paganisme en Islamisme strikt genomen hetChristi-

staat het

uit

eenzelfde

dus op één

lijn

levensbeginsel

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen