Het Calvinisme - pagina 93

HET CALVINISME EN DE STAATKUNDE

89

terwijl de vrije kerk uitsluitend opbloeide in die landen, die onder de beademing van het Calvinisme kwamen, d. i. in Zwitserland, Nederland, Engeland, Schotland en de Vereenigde Staten van Noord-

Amerika.

Roomsche landen wordt de

In

onzichtbare

met

de

gelijkstelling tusschen

zichtbare kerk, onder pauselijke eenheid

de

nog

men met „cuius regio eius op gedrochtelijke wijze de hof-confessie tot landconfessie gemaakt, en de Gereformeerden hard behandeld, als ballingen afgewezen en als vijanden van den Christus gesmaad, te Leipzig ze zelfs ter dood gebracht. In het Calvinistisch Nederland daarentegen vonden alle vervolgden om des geloofswille een toevluchtsoord, werden zelfs de Joden gastvrij ontvangen, waren de Martinisten in eere, bloeiden de Mennonieten, en traden ook de Remonstranten en Roomschen met huiskerken op. De Independenten, uit Engeland verjaagd, hebben in het Calvinistische Nederland de plek voor het hol van hun voet gevonden, en het is uit datzelfde Nederland dat de Mayflower uitzeilde om de Pilgrimfathers over te brengen naar hun nieuwe vaderland. Het is dus geen uitvlucht waarin ik heul zoek, het zijn de klare feiten der historie, waarop ik mij beroep; en ik herhaal hier: niet in wat het Calvinisme uit het verleden overnam, maar in wat het nieuw schiep, moet de diepe grondtrek gezocht van zijn karakter. Opmerkelijk is het dan ook dat de vrijheid van conscientie van meet af door onze Calvinistische theologen en juristen tegenover de Inquisitie verdedigd is. Rome doorzag uitnemend wel, hoe vrijheid van conscientie het fundament van de eenheid der kerk loswoelde, en ging er tegen in. Maar ook omgekeerd moet dan erkend, dat het volgehouden. In Luthersche landen heeft religio"

Calvinisme door luide de vrijheid der conscientie der zichtbare Kerk

in beginsel prijs gaf.

Zoodra

te eeren,

in

de eenheid

den boezem van

de belijdenis der eene helft tegen die der andere helft getuigen mocht, was de breuke een feit geworden en hielpen geen placcaten meer. Reeds in 1649 werd het uitgesproken, dat eenzelfde volk

vervolging

om

des geloofs wil „a spiritual murder was, an assassination

God himself, the most kwam hij nog niet tot de

of the soul, a rage against

En

dat

Calvijn

zelf,

al

toch reeds de praemisse voor die

conclusie

horrible of sins". juiste conclusie,

neerschreef,

blijkt

uit

erkenning van den Roomschen Doop, uit zijn betuiging dat tegenover den Atheïst zelfs de Roomsche onze bondgenoot is, uit zijn volmondig erkennen van de Luthersche kerken, en ten deele zijn

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen