Het Calvinisme - pagina 107

HET CALVINISME EN DE WETENSCHAP

103

loos zweven van de vaagheid der nevelen het beeld

bood van één machtig voortstuwenden stroom, die zich hoog van de bergen, door vaste bedding, naar den hem wachtenden oceaan voortbewoog. Een harden kamp heeft het Calvinisme, om dat zich vastklemmen aan het Raadsbesluit Gods, moeten doorworstelen. Telkens scheen het den ondergang nabij. Het Calvinisme is er om gesmaad en er

om

gelasterd, en toen het weigerde zelfs onze zondige

het plan

Gods

te sluiten wijl

daden buiten dan toch weer heel het program der

wereldorde verscheurd wierd, heeft men zich

zelfs niet ontzien, zij

dan al uit misverstand, ons te beschuldigen dat wij God tot auteur van de zonde maakten. Maar door kwaad en goed gerucht henen, heeft het Calvinisme onwrikbaar stand gehouden. De onwrikbare overtuiging, dat geheel ons leven onder den alles overweldigenden indruk van eenheid, vastheid en orde, die in God haar klem vonden, voor onze geloofsaanschouwing moet staan, heeft het zich door spot noch hoon laten rooven. Hierdoor heeft het behoefte aan eenheid van inzicht, aan vastheid van kennis, en aan orde in de wereldbeschouwing bij den breeden volkskring gekweekt, en het is door die sterk sprekende behoefte, dat die dorst naar wetenschap levendig werd, waaraan destijds nergens overvloediger dan juist in Calvinistische landen zoo heerlijk voldoening werd geschonken. Het is daarom dat uit de geschriften dier dagen u zulk een beslistheid, zulk een energie der gedachte, zulk een alles saamhet

vattende levensovertuiging toespreekt. Ja, zelfs mag gezegd, dat in de gedenkboeken van edele vrouwen uit die dagen en uit de briefwisseling van eenvoudigen in den lande u een eenheid van wereld-

en levensbeschouwing toespreekt, die een wetenschappelijken stempel

op hun bestaan. Iets waarmee het tevens saamhing dat ze dusgenoemde „primaat van den wil" wilden hooren. Alle denken vroeg om den teugel van een helder bewustzijn, en in dat bewustzijn moest heerschappij worden gevoerd niet door nuk of gril, door inval noch door toeval, maar door de majesteit van dat hoogste beginsel, waaruit ze én hun leven verklaarden én waaraan heel hun existentie was toegewijd. drukte

nooit van het

Van mijn kweekte,

eerste stelling, dat het Calvinisme zin voor wetenschap

stap

Calvinisme

aan

ik

nu de

af,

om

over

wetenschap

te gaan op deze tweede, dat het haar gebied herschonk. Ik bedoel

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen