Het Calvinisme - pagina 16

HET CALVINISME

12

anisme

daarom

te

IN

DE HISTORIE

coördineren hebt, toch laat het Calvinisme zich hiermede

op één lijn stellen, omdat het de pretentie maakt, zuiverder dan het Romanisme en Lutheranisme beide de Christelijke idéé te belichamen. In de Grieksche wereld van Rusland en de Balkanstaten overheerscht nog het nationale element, en heeft zich uit den wortel der mystieke orthodoxie nog geen eigen levensvorm ontwikkeld. In de Luthersche landen heeft Overheidsbemoeiing de doorwerking van het geestelijke beginsel verhinderd. Alleen van het Romanisme kan gezegd, dat het zijn levensgedachte in een eigen wereld van gewaarwordingen en levensjuister

te beter

en

Maar naast en tegenover dat Romanisme trad niet alleen om een anderen kerkvorm, maar om een geheel anderen vorm voor het menschelijk leven te schepuitingen belichaamde.

nu het Calvinisme op,

pen, een andere bestaanswijze aan de menschelijke maatschappij te en met andere idealen en voorstellingen de wereld van het

geven,

menschelijk hart

te

bevolken.

Dat dit eerst in onze eeuw, als vrucht van deger historisch onderzoek door vriend en vijand is ingezien, bevreemde u niet. Dit zou niet zoo geweest zijn, indien het Calvinisme in het leven ware getreden, na eerst als stelsel te zijn doorgedacht, en alzoo als vrucht van denken aan het leven ware opgelegd. Doch dit was niet zoo. Het leven was hier eerst. Voor het Calvinisme was het leven hoofdzaak. Er was te veel te doen, en te lijden, om tijd voor naen doordenken te laten. En wat heerschte was de Calvinistische practijk op den brandstapel en op het slagveld. Bovendien noch de Zwitsers, noch de Nederlanders, noch de Engelschen en Schotten, de volken onder wie het veld won, waren van nature bijster philosophisch aangelegd. Vooral destijds leefde men onder deze volken gelijk men leefde, spontaan en vanzelf. En eerst daarna heeft men stuksgewijs het Calvinisme ingedacht, en niet dan veel later zijn geschiedvorschers en denkers zich rekenschap gaan geven van den samenhang der Calvinistische verschijnselen, en van de alles beheerschende eenheid van hun beginsel. Zelfs kan men zeggen, dat de behoefte aan het begripmatig en systematisch indenken van zulk een diep ingrijpend en allesomvattend levensverschijnsel, eerst dan opkomt, als het zijn eerste levenskracht heeft uitgeput, en het, om zich in de toekomst te handhaven, op juister afbakening van zijn grenzen bedacht heeft te zijn. Voegt ge daar nu bij, dat de drang, om zijn leven in den spiegel van zijn bewustzijn met een-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen