Het Calvinisme - pagina 99

HET CALVINISME EN DE STAATKUNDE aangaat vindt de souvereiniteit der

kerk

in

de

95

souvereiniteit

der

haar natuurlijke beperking. Souverein op eigen territoir, heeft ze over wie buiten dat terrein leeft, niets te zeggen, en waar in strijd hiermee overschrijding van macht plaats greep,

vrije persoonlijkheid

moet de aanspraak op bescherming van de zijde der Overheid ten behoeve van elk burger geëerbiedigd worden. De kerk mag niet gedwongen worden als lid te dulden, wien zij uit haar kring verwijderen wil, maar ook geen burger van den Staat mag gedwongen

worden in een kerk te blijven, die hij uit conscientiedrang verlaten wil. Doch wat de Overheid ten deze van de kerken eischt, heeft ze dan ook zelf in practijk te brengen, en de vrijheid van conscientie aan elk burger toe te kennen als primordiaal elk mensch toekomend recht. Een heldenworsteling heeft het gekost om deze diepste van alle menschelijke vrijheden aan de dwinglandij te ont-

wringen en bij stroomen is het menschelijk bloed vergoten, eer ze veroverd werd; maar juist deswege werpt dan ook elke zoon der Reformatie de eere zijner vaderen weg, die niet volhardend, en zonder van wijken te weten, voor dit palladium onzer vrijheden opkomt. Juist om over menschen te kunnen regeeren, moet de Overheid deze diepst liggende ethische kracht van ons menschelijk wezen

onaangerand laten. Een natie van burgers met geknakte conscientiën, is zelve geknakt in haar nationale veerkracht. En al geef ik nu voetstoots toe, dat onze vaderen in theorie nog niet alle gevolgtrekkingen doorzagen en aandorsten, die uit de vrijheid van conscientie voor de vrijheid van het woord en de vrijheid van aanbidding voortvloeide, al weet ik dat ook zij nog de wanhopende poging waagden om door censuur en verbod van uitgave, de verspreiding van hun min gevallige literatuur tegen te gaan, dit alles neemt het feit niet weg, dat practisch het eerst in het Calvinistisch Nederland de vrije uiting der gedachte door het gesproken en gedrukte woord haar triomf behaalde; dat wie elders bemoeilijkt werd, op Calvinistischen bodem het eerst de vrijheid der gedachte en de vrijheid van drukpers kon genieten; en dat alzoo de logische ontwikkeling van wat in de vrijheid der conscientie besloten lag, evenals die conscientievrijheid zelve, uit het Calvinisme aan de wereld is toegekomen. Want wel heeft eerst de Fransche Revolutie in de Romaansche landen aan het geestelijk en politiek despotisme voor goed de nederlaag toegebracht, en mag in zooverre dankbaar erkend, dat ze de zaak der vrijheid bevorderd heeft,

maar wie

in

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen