Het Calvinisme - pagina 149

HET CALVINISME EN DE KUNST

145

En zulle een zuiver geestelijke Religie door Luther wel nagejaagd, maar toch eerst door het Calvinisme gegrepen. Eerst dank zij het Calvinisme is met den splendor ecclesiae, d. i. met haar uitwendige schittering gebroken, gebroken met haar onmetelijk kerkbezit, dat de kunst geldelijk geboeid hield, en gebroken ook met dat uitwendig machtsvertoon, dat niet kon rusten eer het alle uiting van menschelijk leven aan zich onderwierp. En zij het nu al, dat ook het Humanisme dit drukkende en doorademd

die religieus

nu

is"

^).

is

onnatuurlijke kerkelijke wezen bestreed, toch kon het Humanisme, denk slechts aan Erasmus, dit nimmer met hope op een goed gevolg doen. Immers de triomf was hier weggelegd niet voor wie zelf op Religieus gebied slechts negatief den strijd aanbond, maar alleen voor hem die de symbolische religie door het opklimmen tot een hooger religieus standpunt, te boven kwam. En daarom mag

zonder vrees voor overdrijving beweerd, dat het Calvinisme ten den doorslag heeft gegeven en dat eerst, dank zij zijn taaie

slotte

volharding, aan de voogdij der kerk over heel ons menschelijk leven,

en zoo ook aan haar voogdij over de kunst, een einde Intusschen

zou

geef

ik

geweest

voetstoots

toe, dat

is

gemaakt.

deze uitkomst bloot toe-

g^tn diepere opvatting van het ook van de kunst, hierbij in het spel ware geweest. Toen Italië onder Victor Emanuël, met hulp van Garibaldi, werd vrijgemaakt, sloeg de ure der vrijheid ook voor de Waldenzen in Midden- en Zuid-Italië, maar zonder dat óf de Re galantuomo óf Garibaldi dit hadden bedoeld. Zoo kon het dus ook zijn, dat het Calvinisme in zijn worsteling voor menschelijke vrijheid, feitelijk ook den band had los gemaakt, die dusver de kunst geboeid hield, maar zonder zulks krachtens zijn beginsel te hebben gewild. Nog op een tweede iets moet ik u daarom wijzen, waardoor het pleit eerst beslecht wordt. Reeds herhaaldelijk vestigde ik uw aandacht op de hooge beteekenis van het leerstuk der „algemeene genade", en ook hier, bij de kunst, kom ik daarop terug. Wat kerkelijk zal zijn moet het geloofsstempel dragen en Christelijke kunst kan alleen van geloovigen uitgaan. Zoek ik dus in een specifiek Christelijke kunst de eigenlijke, de ware kunst, dan spreek ik hiermee uit, dat de edele kunstgave alleen het deel van de geloovigen is. Daartegenover echter spreekt Calvijn het nu uit, dat vallig

menschelijk

•)

Aesthetik

Calvinisme

leven,

II.

zijn,

en

indien

zoo

p. 459. 10

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen