Het Calvinisme - pagina 134

HET CALVINISME EN DE KUNST

130

wekken? Het

is zoo, omdat het Calvinisme een Godsvereering in waarheid boven de sacerdotalistische weelde verkoos, is het door Rome van gemis aan kunstwaardeering beschuldigd en omdat het afkeurde dat de vrouw haar schaamte voor den schilder ontblootte, of in het ballet haar eere als vrouw wegwierp, is zijn zedelijke ernst in botsing gekomen met het sensualisme van wie

geest

en

;

offer voor de kunst te heilig keurde. Maar dit alles raakt niet de kunst zelve, maar alleen én de plaats die haar in het geheel van ons leven toekomt, én de grens die aan haar gebied is te stellen. En wilt ge daarom van hooger standpunt de beteekenis van het Calvinisme voor de kunst beoordeelen, leent dan niet het oor aan zoo oppervlakkige uitspraken, maar volgt mij dan bij het drieledig onderzoek: Ie Waarom het Calvinisme geen eigen kunststijl 2e wat uit zijn beginsel voor het wezen der mocht ontwikkelen kunst voortvloeit en 3e wat het feitelijk voor den bloei der kunsten

geen

;

;

gedaan

heeft.

Alles zou wel zijn, indien

maar het Calvinisme een eigen kunst-

men roemt

in het Parthenon van Athene, Pantheon van Rome, in de Aja Sofia van Byzantium, in den Dom van Keulen of in de Sint-Pieterskerk van het Vaticaan, zóó moest ook het Calvinisme een indrukwekkende structuur hebben aan te wijzen, waarin het de volheid zijner levensgedachte artistiek belichaamd had. Dat het dit niet deed, geldt als voldingend bewijs voor zijn kunstarmoede. Het zou, zoo waant men, zulk een kunstweelde wel hebben willen scheppen, maar het kon niet. Zijn dorre stugheid stond aan zoo edele ontwikkeling in den weg. En als dan de Humanist in de klassieke kunst van oud Hellas, de Grieksche kerk in den Byzantijnschen en Rome in haar Gotischen stijl roemt, dan acht men dat het Calvinisme daartegenover verlegen wijl met ledige hand staat, en hiermee zichzelf aanklaagt van het volle menschelijke leven te hebben verminkt. Daartegenover echter plaats ik nu de stelling, dat het Calvinisme, juist krachtens zijn hooger be-

stijl

ontwikkeld had. Zooals

in het

mocht ontwikkelen. De bouwstellen, omdat én in de klassieke én in de dusgenaamd Christelijke kunst eerst door de bouwkunst het absolute en alomvattend kunstwerk te voorschijn trad, en alle overige kunsten zich om tempel en kerk, en zoo ook

ginsel, zulk een eigen kunststijl niet

kunst

moest

ik hierbij

wel op den voorgrond

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen