Het Calvinisme - pagina 130

HET CALVINISME EN DE WETENSCHAP

126

burg een universiteit die nu reeds naam maakte, als belichaming van het Roomsche beginsel. In Engeland volgt men te Dublin hetzelfde stelsel. In Frankrijk staan Roomsche faculteiten tegen de Staatsfaculteiten over. En ook in Nederland verrees te Amsterdam de Vrije Universiteit, ter beoefening van de v^^etenschappen op den grondslag der Calvinistische beginselen. Trekt nu, naar eisch van het Calvinisme, én Kerk én Overheid, ik zeg niet haar milde hand,

maar haar hoog gezag uit het universitaire leven terug, om de universiteit op eigen wortel te laten bloeien, dan zal die begonnen splitsing vanzelf en ongestoord doorwerken, en ook op dit terrein blijken, hoe alleen in vreedzaam uiteengaan van wat in beginsel anti-thetisch is, de waarborg ligt voor bloei, eerlijke positie en goede verstandhouding. Romes keizers joegen het valsche ideaal na van den éénen Staat, en eerst de splitsing van hun ééne wereldrijk in een veelheid van zelfstandige volken heeft Europa tot hooger ontwikkeling gebracht. Toen geraakte Europa onder de bekoring van de ééne Wereldkerk, en sinds het Christelijk tot de Reformatie ook die illusie brak, leven nergens tot hooger bloei kwam dan in Amerika's Staten, waar de veelvormigheid een eigen belichaming schonk aan elk afwijkend

thans

beginsel.

nog

Alleen

in

de ééne Wetenschap handhaaft zich

de oude vloek der eenvormigheid

;

maar ook van haar

mag

geprofeteerd, dat de dagen van haar gekunstelde eenheid ge-

teld

zijn,

en ook hier zal ten slotte én het Roomsche èn het Cal-

vinistische én het Evolutionistische beginsel een eigen wetenschappelijk leven

doen ontstaan, en doen bloeien

van universiteiten. Er moet systeem

in elke

in

een veelvormigheid

wetenschap, samenhang

in elk

onder-

wat streng aan zijn eigen beginsel gebonden, alle onnatuurlijke banden kan afwerpen. En zoo zal, dank zij den weg ons door het Calvinisme ontsloten, ook de vrijheid der wetenschap ten slotte daarin triumpheeren, dat elk beginsel de macht erlangt om een eigen wetenschap uit zijn wortel te doen opbloeien, maar ook, dat geen wetenschap het hoofd met eere zal kunnen opheffen, zonder voor aller oog het vizier te ontsluiten, en met gulden letteren op haar schild het beginsel te doen schitteren, waaraan ze haar kracht ontleent en waarvoor ze leeft.

wijs,

eenheid

in

elke

opleiding

wezen.

Vrij is alleen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen