Het Calvinisme - pagina 47

HET CALVINISME EN DE RELIGIE

43

de uitverkiezing u onmiddellijk met van het eeuwige licht u rechtstreeks uit God in de ziel doet vallen, tot de religie in absoluten zin gemaakt wordt tot een zucht van het hart. tusschengestalte

alle

God

verbindt

en

brengt

mij

Dit

de

wegvalt,

de

straal

vanzelf

tot

derde

het

religieuse

vraagstuk:

Is

beheerschend en alles omvattend, ze wel partieel worden gesteld, door wie het doel der religie in den mensch zoekt, of ook de religieuse tusschenpersonen laat optreden. Dan toch beperkt de mensch de religie, consequent en logisch, tot dat deel van het leven, waarin hij er behoefte aan heeft, en tot die gevallen waarin de tusschenpersoon te zijner beschikking is. In of is ze alles

religie partieel,

universeel in volstrekten zin ?

drieërlei

opzicht

komt

En dan moet

dit partieel

karakter dier religie uit; in het

orgaan waardoor, in de sfeer waarin, en in de groep van personen waaronder de religie bloeien zal. Van de eerste beperking levert de strijd van den dag het sprekend voorbeeld. De religie moet, zoo willen het de wijzen onzer eeuw, 's menschen verstandelijk orgaan ongebruikt laten, en tot uiting komen, hetzij uitsluitend door het mystiek gevoel, hetzij eeniglijk door den practischen wil. Mystieke en ethische neigingen wil men op religieus gebied toelaten, maar het intellect moet op religieus gebied religieus

worden gemuilband. Metaphysica en dogmatiek gelden contrabande, in het agnosticisme wordt heil gezocht.

des geldt

gevoels

is

de vaart

als keursteen

physica

wordt

axiomatisch

als

om

tolvrij

goud moeras geschuwd,

dogma

als

het

ontsloten,

het echte

irreligieuse

te

al

meer

de stroomen ethisch-werkzame

proeven, maar de meta-

wat zweemt naar

een contrabande afgewezen. En al al

men zelf eert als religieus „God zult liefhebben, niet uw kracht, maar ook met heel uw

heeft diezelfde Christus, dien

genie,

zoo

beslist

alleen

heel

uw

toch

gezegd,

hart en heel

men

dat ge

om

als

Op

nog met

verstand,"

op met heel ons wezen, partieel uit gevoel of wil alleen, zal de religie opkomen, en ten gevolge hiervan tevens de sfeer partieel zijn, waarin ze werkt. De godsdienst wordt gesloten buiten de wetenschap, buiten het erf des publieken levens, en verwezen naar de binnenkamer, naar de bidcel, naar de intimiteit van het hart. Kant beperkte haar durft

nonactiviteit

te

het aan,

stellen.

—

het verstand als religieus orgaan

Niet

universeel

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen