De overheid - pagina 105

§

Empirie en Wetenschap.

3.

met elkander eens waren. schen

de

Er

en

vanzelf

van

oefening

letterkunde

is

metterdaad

om

verband bezien

wat men

sterker stond en niet later afbrak,

om

breede

het

natuurlijk

van kennis,

veld

leidde

een

tot

uit

worsteling en

zekeren

kennis, die de logica, rhetorica en dialectiek

een

niet

toevallig product

is,

;

strijd

studiën

linguïstiek en

hoe de philosophische facul-

maar

een product van de

juist

van het menschelijk leven ten opzichte van

operatie

van

kring

het

Eerst

zijn

denken-

geest.

II.

Na de logische faculteit komt de juridische aan de

orde.

(We gaan

maar gaan

nog

hier

op den inhoud der verschillende vakken,

niet in

de wortelvezelen dier

alleen

werpt

Allereerst

faculteit na.)

dan de vraag op,

zich

of

de mensch

dieren heeft moeten vechten en daarna tegen de menschen. lijk

in

de philosophie anders dan de poging

historie en philosophie omvatte, en

;

natuurlijke

den

hoe

men,

zoo gevoelt geboren,

teit

Wat

opgebouwd.

eene reeks van objecten, die

der menschelijke verschijnselen in organisch verband te bezien.

geheel

en

om

men zoo

een gevoel, dat

;

had

eerst

een gevoel van organisch verband tus-

en andere wcrsteling en dat de stroom zich vormde niet

eene

een geïsoleerd object, maar

werden

kwam

87

;

doch,

zoo

het

als

neemt

is,

weg, dat

dit niet

bij

niet eerst tegen

Dit

is

wel moge-

het strijden tegen de

dieren niet zoo dadelijk de operatie van zijn denken noodzakelijk werd.

wat

betreft

zijn

verhouding

tot zijn

in

Maar

medemenschen, moet om dezelfde reden, denken geprikkeld worden.

als bij het logische veld, onmiddellijk zijn

Raakt de mensch

de

onmin, dan wordt daardoor niet alleen de noodzakelijk-

maar ook om tegenover een oneinwanorde een zekere regelmaat te verkrijgen, waarnaar men zich over en weer gedragen zal. Overal, waar nu een zekere openbare orde in 't leven was geroepen en gezag ingesteld om de regelmaat in stand te houden, was dit een gevolg daarvan, dat er een mensch tot macht gekomen was. Het mag heid geboren

om met

elkaar te redetwisten,

dige

niet

ontkend,

maar zoodra hebben,

dat als

moeten

dit

door geweld

door de er

en

den

sterken

daad van geweld

bepalingen

dit

gemaakt en moet

onderworpenen zich aan die ordeningen houden. en

Richteren vergelijken stad,

die

die,

waarmede Abraham

te

heerschappij

voerden

over

er

een

zijn,

zal

voor gezorgd, dat de

(De koningen

strijden had,

met onze plattelandsburgemeesters.

arm kan gebeurd

samenleven een verloop

uit

het

boek

zouden we zoo kunnen

Het waren koningen van één

aantal

menschen, door eenzelfden

wal ingesloten).

te

Een noodzakelijk gevolg van de Statenstichting is dus de behoefte om zich de sterken, tegenover de behoefte der onderworpenen om te revolteeren

behoefte

;

om na

te

denken,

hoe de regels

te stellen.

Daarvoor

is

juridisch

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen