Het Calvinisme - pagina 29

HET CALVINISME

IN

DE HISTORIE

25

kunst en wetenschap werden losgemaakt van den kerkelijken band en aan eigen inspiratie hergeven, en het ons onderwerpen van heel de natuur en van de in haar verborgen krachten en schatten, als een gehoorzamen aan de scheppingsordinantiën uit het Paradijs verstaan. Op het zondige in de wereld, niet op die wereld zelve zou voortaan de vloek rusten, en tegenover het kloosterlijk mijden van de wereld spreekt van nu voortaan de plicht, om in de wereld God te dienen,

maar daarom niet minder Goddelijk beroep. maar ook in de wereld Hem dienen, werd de allen bezielde leuze, en in de Kerk werd de kracht gewonnen, om te midden der wereld optredende, nochtans hare verleiding en haar ook

In

in zijn wereldsch,

de Kerk

zondig

God

dreigen

loven,

te

weerstaan.

Dus ging

Puriteinsche ingetogenheid

met een beslag leggen op heel het leven der wereld hand in hand, en gaf het Calvinisme den stoot voor die nieuwe levensontwikkeling, die

het

nil

humanum a me

alienum puto aandorst, en toch zich

nimmer door den gifbeker der wereld liet bedwelmen. Vooral in zijn tegenstelling met het Anabaptisme teekent het Calvinisme zich hier scherp af. De Wederdooperij toch sloeg juist den tegenovergestelden weg in, en verhief in haar mijding van de wereld het uitgangspunt van het klooster tot algemeenen regel voor

de geloovigen, en het is uit dit anabaptistisch grondbeginsel en niet uit het Calvinisme dat het Akosmisme bij een deel der Protestanten in West-Europa is opgekomen. Het Anabaptisme nam feitelijk de

Roomsche Gods in

theorie

over,

alleen

met

dit verschil dat het

Koninkrijk

de Kerk werd gesteld, en dat het de onderscheiding tusschen tweeërlei zedelijken standaard, de ééne voor den Clerus, en de andere voor de leeken, varen liet. Maar voor het overige was het ook zijn standpunt: V. dat de ongedoopte wereld onder den vloek lag, weshalve de Anabaptist zich onthield van alle bemoeiing met de burgerlijke instellingen; en 2. dat de kring van den Doop bij Rome de Kerk, maar bij hen het Koninkrijk Gods geheel het burgerlijk leven onder zijn hoede had te nemen en te herscheppen; en zoo sticht Jan van Leyden zijn monsterrijk te Munster, en huppelen de Naaktloopers door Amsterdams straten. Alzoo stond het Calvinisme op dezelfde gronden, waarop het Romes theorie ten opzichte der wereld verwierp, óók tegen de theorie van het Anabaptisme over, en proclameerde dat de Kerk zich op haar geestelijk gebied heeft terug te trekken, dat we in de wereld de werking van Gods gemeene gratie hebben te eeren, en dat we op

—

plaats

—

van

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen