Het Calvinisme - pagina 14

HET CALVINISME

10

menschheid,

IN

DE HISTORIE

voor hare godsdienstige ijverend. Tegenover het het Calvinisme een eigen levensbeginsel over. En in den oorlog die volgde, was het Calvinisme krachtig genoeg, om den gemeenen vijand te weerstaan ^)." Een

Roomsche

als

levensbeginsel stelde

ander, nog beslister ongeloovige geleerde schreef: „Het Calvinisme was de hoogste ontwikkelingsvorm in het godsdienstig en staatkundig beginsel der zestiende eeuw ^)." En een derde, om niet meer

noemen, erkent dat het Calvinisme Duitschland, Nederland en Engeland heeft vrijgemaakt, en in de Pilgrimfathers den stoot gaf tot het opbloeien der Vereenigde Staten. Alleen nu in dien laatsten, streng wetenschappelijken zin wensch ook ik voor u het Calvinisme te bespreken als een zelfstandige levensrichting, die uit een eigen levensbeginsel, een eigen vorm voor ons leven en ons denken, onder de volkeren van West-Europa en Noord-Amerika, ik voeg er bij, thans ook in het Zuiden van Afrika, ontwikkeld heeft. Het terrein, waarop ge dit Calvinisme ziet optreden, is dan ook veel breeder dan enghartige confessioneele opvatting vaak waant Juist de weerzin tegen het zich als Kerk noemen naar een mensch, werd oorzaak, dat men in Frankrijk sprak van „Hugenoten", in Nederland van „Geuzen", in Groot-Brittannië van „Puriteinen" en „Presbyterianen", straks onder u van „Pilgrimfathers"; en dat toch alle deze uitingen van het reformatorisch, en op ons beider continent, van het „Gereformeerde" leven, van Calvinistische herkomst waren. Zelfs mag de omvang van het Calvinistisch gebied niet beperkt worden tot deze zijn meer zuivere openbaringen. Zoo doet ge met het Christendom ook niet, maar rekent tot het Christelijk erf ook Rusland, ook de Balkanstaten, ook de Armeniërs en ook zelfs Meneliks rijk in Abyssinië. Naar denzelfden regel behoort ge dus ook tot het Calvinistische erf te rekenen, wat in eenig opzicht de zuivere lijn verliet. Zoo is de Church of England in haar 39 Artikelen zeer stellig Calvinistisch, ook al verliet ze in haar hiërarchie en liturgie het rechte pad, om straks in Puseyisme en Ritualisme op de bedenkelijke gevolgen van deze afdoling te stooten. Even beslist Calvinistisch was de Confessie der Independenten, ook al verbrak in hun kerkbegrip het individualisme de organische structuur. En al zijn de meeste Methodisten geëindigd met onder Wesley's te

—

')

R. Fruin, Tien jaren uit den tachtigjarigen oorlog, ed., p. 151.

2)

Bakhuizen van den Brink, Het huwelifk van Willem van Oranje met

Anna van

Saxen,

p.

123.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen