De gemeente gratie - pagina 344

NOODZAKELIJK EN GEVAARLIJK DUALISME.

340

sympathie met wie leed aan het hart ontlokte, vindt ook de godloochenaar goed ding", een „nuttig verschijnsel in de ge-

Christelijke religie „een

die

en

schiedenis",

iets

dat voor de groote massa nog lang niet kan worden

gemist, als hulpmiddel voor de

eerste ontwikkeling uit ruwe, grove toe-

standen, tot toestanden die zich

meer menschel'0k voordoen. Zulk een man

acht daarom zichzelf reeds ver boven die Christelijke religie verheven.

De

Christelijke

zijn

kerk

is

de beschaving en ontwikkeling der volken in

bij

oog zoo ongeveer de

„bewaarschool" voor de pasbeginners, en het

„huis van correctie" voor de nog ongemuilbande wildzangen. Zelf

is hij

nu

op de veel hoogere school van de vrijmetselarij of van het pessimisme.

Maar

dit

neemt

niet weg, dat hij voor de

nog minder ver voortgeschredenen

(en dat zijn helaas, nog altoos de groote massa's) die bewaarschool onmis-

baar keurt, en soms zelfs bereid

Het

duidelijkst

doorliep

ten

komt

dit uit

is,

om

er voor

bij

te dragen.

op het gebied van de Zending. Drie stadiën

deze het oordeel der ongeloovige wereld. Eerst de periode

der hatelijkheid, toen het tijdperk der onverschilligheid, en nu trad ze in het stadium der waardeering. Hatelijk waren de conservatieven, onverschillig

de oud-liberalen, w^aardeerend

zijn

de progressisten, en tot in de

staatsstukken der Regeering, in de debatten der Staten-Generaal, en in de

rapporten der Oost-Indische ambtenaren zoudt ge het verloop en de opeenvolging van deze drie standpunten

kunnen aanwijzen. In de periode der

hatelijkheid

beschouwde men de

indringster.

Die eenvoudige inlandsche bevolking, vooral op Java, leefde

Christelijke missie

als

een gevaarlijke

was gedwee en bezat in den Islam juist datgene wat ze als religie behoefde. Die Islam was volstrekt zoo kwaad niet, voor zulk een eenvoudige Indische bevolking zelfs veel geschikter dan ons Christendom met al zijn dwaze dogma's. Trad nu te midden van zulk een bevolking nochtans

gerust,

zulk een missie op, dan veroorzaakte dat niets dan tweedracht en scheuring, zelfs

kon ze het fanatisme van de Mahomedanen gaande maken, en daarom

moest het

als

„hoog gevaarlijk" worden beschouwd. Dientengevolge werd

de Zending toen

op

alle

denkbare wijzen bemoeilijkt.

Men

plaagde en

smaadde de mannen die voor zulk een missie uittogen, en deed soms al het denkbare om hun het leven ondraaglijk te maken. Deze booze periode nu liep ten einde met den ondergang van het Batig slot. — De liberalen vervingen daarop de conservatieven, en keurden zelf die plagerijen

moest

aller vrijheid eerbiedigen.

af.

Men

Zelven verwachtten ze van het Christendom

voor den inlander niet veel. Bovendien hoe machteloos en klein was die missie niet.

Maar

toch,

dit

moesten de vrienden van de missie zelven Regeering en de ambtenaarswereld hen

weten. In geen geval mocht de kleingeestig tegenwerken.

De

vrijheid

van consciëntie moest ook

in

de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen