De gemeente gratie - pagina 447

443

MENSCH EN DIER.

Doch na aldus klaar en

duidelijk

dat het aangewezen

op

gewezen

hebben op de overeenkomst die ten deze tussehen niensch en dier bestaat, behoort thans gewezen te worden op het diepingrijpend verschil, dat op datzelfde terrein door God tussehen mensch en dier gesteld is. Dit verschil bestaat namelijk hierin: 1.

zijn

voor een deel voorkomt, en

te

te

gebruiken middelen

bij

den mensch alomvattend

bij

het dier slechts is; 2".

dat het

dier de middelen

gebruiken moet en gebruikt, zonder eigen oordeel, en

dus zonder keus,

terwijl

doen van keuze regel

bij

den mensch het gebruik van oordeel en het

en

is;

3**.

dat het dier

blijft

staan op de hoogte

waarop het eenmaal geplaatst is, terwijl de mensch in de keus en de aanwending der middelen steeds verder voortschrijdt. Om met dit laatste te beginnen, zoo is het duidelijk, dat de zwaluw van nu en de zwaluw van voor drie duizend jaren, haar nest precies op dezelfde wijze bouwt. Een mierennest van nu en van tweehonderd jaar

Een spinnewebbe

nu nog juist zoo als ze voor eeuwen was. Ge zoudt er geen tentoonstelling van kunnen houden, want het zou u vermoeien door zijn eentonigheid. Ook komt het dier niet verder in het bereiden van zijn spijs of in het afweren van zijn vijand. precies eender.

is

Er

hier noch vooruitgang noch ontwikkeling.

is

Eeuw

eeuw

in

is

keuze

bij

Maar

aanwenden van oordeel

het dier ontbreken zou.

den roof der dieren keuze

die

is bij

niet.

Zij

De

wat het was.

we wezen, en

De

tijger

het dier uiterst beperkt, en geheel

maakt

die

we hebben webbe

dat ge-

of keuze. Niet alsof alle

plaats voor het nest wordt gekozen;

ge berekening.

ziet

Wij kunnen een weefsel, dat haar rag

blijft al

uit onveranderlijk hetzelfde.

in het al of niet

legen

bij

Het

sterk spreekt het tweede verschil waarop

Even

en

of honigraat is

opgezet,

onberispelijk

meet

zijn

sprong.

zijn actie is onvrij.

verknoeien, een spin kunstig, juist naar de

gestelde evenredigheid; lengte der draden en aanhechtingen zijn steeds juist

wat

daaruit bij

ze zijn moeten.

blijkt,

De webbe

is in

haar soort volmaakt. Doch

juist

dat een geheimzinnige macht in het dier den spinnepoot

het weven bestuurt. Het

is

niet een probeeren, en allengs er achter

bekwaam er toe zijn, zonder Van dien kant draagt honigraat en spinwebbe dan ook veel klaarder het Goddelijk merk, dan wat de mensch bouwt of weeft. Doch juist dit toont dat het dier onvrij is, en dat een mystiek instinct het dier drijft en leidt. Het dier is meer automaat dan

komen, maar het

is

een op eenmaal geheel

daarin ooit verder te komen.

de mensch. Alleen maar,

hij is

een automaat niet zooals wij dien kunstelen,

God

maken kan. Dat nu doet het oordeel het dier schier geheel terugtreden. Een spoor van oordeel is er zeer zeker in meer dan één dier, maar ook dit oordeel blijkt uiterst beperkt, en komt niet verder. En wat het derde punt van verschil aangaat, zoo is het klaar, dat het maar een automaat bij

gelijk

die

alleen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen