De gemeente gratie - pagina 42

WAAROM DEZE OPLOSSING ONBEVREDIGEND?

38

en uitdrukking aan

gaf.

kwam men

Zoo

dat onze wereld diep ellendig

denken

laat,

is,

tot

de belijdenis der wanhoop,

eigenlijk de ellendigste

wereld die zich

en wel een wereld in wier ellende zich een oppermachtige

wil doel gelden,

waartegen kennis op zichzelf niets baat, en die alleen

door den wil van het

dat brutaalweg heel de wereld tarten durft en

ik,

het niet zoekt, te weerstaan

is.

Hierdoor werd natuurlijk de blik op de samenstelling der maatschappij een geheel andere. De mensch

kwam nu

voor als een slachtoffer.

klaring van de menschelijke ellende, en dus ook de zonde, in

den mensch, maar

in

drij venden

dien alles

werd

De

niet

ver-

meer

wil gezocht. In de soort

waarvan men het slachtoffer werd, was verschil van graad, maar werd beheerscht door toestanden waartegen men niets vermocht. Een uitzondering maakte alleen die kleine groep, die den wezenlijken toestand inzag, en nu desnoods door zelfmoord, zich tegen dien alles drijvenden wil verzette. Kruid was er tegen dezen jammer voor de groote menigte niet

ellende,

ze

gewassen. vrijmaken,

Zij

lag verstrikt in allerlei banden, waaruit ze zich toch niet

kon

en werd beheerscht door invloeden, waartegen ze toch niets

vermocht. Een hopelooze overtuiging, die er ten slotte lust aan kreeg,

om

met opzet elk vonkje van hoop, dat nog gloorde, uit te blusschen, niet uit spel, maar uit diep besef, dat men eerst dan klaar en helder de schrikkelijkheid

van deze ellendigheid

in

kon

zien, indien

doen opwaken, dat door zelfvernietiging

men

iets in zijn wil

tot verscheuring

kon

van die onheil

spellende banden bekwaamde.

Vandaar dat ook het oordeel over de orthodoxie wijziging onderging. Ze

was wel een

obscurantistisch verschijnsel,

maar één

dier ellendigheden, die

meê tot het leven behoorden. Niet beter, en niet slechter dan de andere. Ook was er niets aan te doen. Ook de donkere wolk der orthodoxie moest nu eenmaal over een deel onzer samenleving hangen. Zoo was het altoos geweest. Zoo was het ook nu. Zoo zou het blijven. En bovendien, al feilde de orthodoxie door een schoone hoop voor de toekomst te doen ghnsteren, ze had dan toch dit goede, dat ze ook harerzijds wil tegen wil gesteld had, en veeleer in die wilsenergie dan in beschaving en verlichting het middel ter redding en ontkoming had gezocht. Wie zelf orthodox met de leiders

dezer geesten

in

aanraking komt, voelt dan ook terstond, dat

hen van de oude hatelijkheid der valt.

Maar hard

.,

verlichten" niets

meer

te

bij

bespeuren

Ze gaan niet met u mede. Soms halen ze de schouders voor u op. ze begrijpen het, dat ge

zijt

zooals ge

zijt.

en denken er niet aan u

te vallen.

En omgekeerd

dient evenzoo erkend, dat vooral de Gereformeerden in menig opzicht door deze nieuwe denkbeelden zich voelden toegesproken. Was praedestinatie eenmaal het wachtwoord, waaraan ge de Gerefor-

meerden onder

alle overige

orthodoxen herkendet, het „voorbeschikt" was

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen