De gemeente gratie - pagina 676

VOLTOOIING DER GEMEENE GRATIE.

672

risch verleden, ja zelfs

met de gesteldheid van den bodem waarop

en het klimaat waarin ze ademt. Reeds daarom

is

ze leeft

het zoo hinderlijk dwaas,

nu nog beweerd wordt, dat het heil der toekomst te zoeken is in scheiding van Kerk en Staat, van Religie en Natie, van Geestelijk en Burgerlijk leven. En nog onbegrijpelijker is het, hoe zelfs geestverwanten ons. Gereformeerden, verdenken kunnen van met zulk een indien van vrijzinnige zijde

gedachte in te

onzinnige

andere

stemmen. Het verschil tusschen ons en deze

des Heeren liep alleen over de vraag, op wat wijze de

belijders

invloed van de religie, van de kerk en van Natie,

het geestelijk leven op de

den Staat en het burgerlijk leven behoorde toe te gaan. Daarbij o. i. genoegzaam te letten op het verschil tusschen

verzuimen die anderen

de drie begrippen van Natie, Staat en Overheid. Er behoeft dan ook geen bestaan,

te

twijfel

De zaak

op

punt

dit

zal

richtingen,

van de

religie

van beide kanten, zeer wel de groote beteekenis voor de grondovertuiging der natie, en omgekeerd,

maar dat de humanistische richtingen

er op bedacht waren,

karakter dier grondovertuiging, dat

het

Christelijk

om

te zetten in

Daarom

eenstemmigheid verkregen worden.

toch deze, dat alle richtingen, zoowel de humanistische als de

is

Christelijke

inzien

of

een grondovertuiging passend

hun

zijn er in

strijd

bij

zij

om

ten onzent

tegen zich hadden,

hun humanistisch

stelsel.

tegen de Christelijke richtingen duidelijk twee

perioden wel te onderscheiden. Een eerste periode waarin ze aan de religie

om

invloed op het publieke leven uit te oefenen betwistten; en periode waarin ze juist voor dien invloed opkwamen tweede daarna een

alle recht

En het die

verschil tusschen die beide perioden verklaart zich hieruit, dat in

eerste periode

de invloed der aloude religie hun nog tegen was, en

dat in de tweede periode de gemoderniseerde religie hen steunt.

Niet minder duidelijk springt het in het oog, dat in de practijk der historie het Christelijk karakter eener natie zich altoos in

vorm

een bijzonderen

vertoont. Dit ligt niet aan het Christendom als zoodanig,

voort uit de algemeene wet,

onderscheiden

vloeit

maar dat elk mensch, en elk volk iets waardoor het van andere menschen en van andere volken

algemeene volken eigens heeft,

maar

dat er geen algemeene menschen en geen

is.

te

vinden

zijn,

Dit onderscheid bepaalt zich zelfs volstrekt niet tot volk

en volk, maar gaat veel verder door. Friesland en Zeeland

een beslist Gereformeerd type, zoo

zelfs

zijn

beide van

dat het niet-belijdend deel der

bevolking van deze provinciën zich zoogoed als uitsluitend uit het omgekeerde van de trekken van dat Gereformeerd karakter heeft ontwikkeld;

en toch welk breed verschil bestaat er voor het oog van den kenner niet tusschen het Friesche en het Zeeuwsche Gereformeerde type. Even breed verschil

valt

op te merken tusschen de Gereformeerden

in

Gelderland en

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen