Parlementaire redevoeringen - pagina 563

God

uit het

Staatsrecht geëcarteerd.

561

worden samengenomen, dan wordt uiteraard gedoeld op hun onderlinge verhouding, dan is het de vraag, of de Overheid en

burgerij

bij

de

zich

zoo

Gods

gratie

regeert en of

men

zoo erkent, dat de burgerij

dit

om Gods

haar conscientie verplicht acht,

in

wil die Overheid te de band, die altoos de burgerij en de Overheid aan elkander heeft gebonden en het is de losmaking van dien band, die de revolutie beoogt.

gehoorzamen. Dit

als

te

wilde

ik

den

al

staat

—

erken

de quaestie. Dit

is

Memorie van Antwoord zelf was dus het antwoord op de vinden. Evenwel geel ik toe, dai het zou kunnen schijnen

de

In

vraag

is

ontwijken, indien ik het hierbij

strijd

het niet in die

woorden

doelen, dat er eene levensbeschouwing

van

—

van

is

Neen,

liet.

wel degelijk óók

liberale zijde

te

ik

be-

en ook ecne

en dat die twee levensbeschouwingen metterdaad zijn. Wil dit zeggen, dat daarom in de liberale

socialistische zijde,

van

los

niet

welke

in

gemist wordt?

recht

het

ook over het recht bestaan, die zekere de sociaal-democratische beschouwingen over In het minst niet. Maar aan den anderen

denkbeelden

bezitten,

stabiliteit

kant

elkaar

geen

kringen

ik

cijfer

niet

weg,

dat

Thorbecke

in

deze

Kamer

de Fransche

revolutie als de groote revolutie en als het uitgangspunt der vrijmaking

en dat

verdedigd,

heeft

wel

degelijk

Dit

wil

wordt

in

geheel de liberale wereldbeschouwing 1789

gerekend

niet zeggen, dat

als

de aanvang van het moderne leven.

men daarom

in liberale kringen algemeen het gebeurde ook na 1789, van 1793 en volgende jaren, goedkeurt of instemt met de leuze ni Diea ni maitre. Neen, maar wel, dat in het Staats-

rechtelijk

stelsel,

eene

wijze,

recht

uit

het de

die

God

door de mannen van die strooming opgebouwd op voor het formeele vaak lof verdient, toch nimmer het wordt afgeleid en het nooit zóó wordt voorgesteld, dat

God

hand van

is,

die ons aan het recht bindt.

Er

Tegen de

religie

onder hen athëisten, maar ook anderen, knielen voor God. Doch zoodra zij aan het Staatsrecht

staan niet alle liberalen.

zijn

nog wel toekomen, wordt wèl over de religie, maar nooit over God gehandeld. Dan wordt God altoos uit den opbouw van het Staatsieven geëcarteerd. En ik beweer, dat de sociaal-democraten niet alleen dit ook doen, maar hierin nog eene schrede verder gaan. Ik zeg niet het allerverst, want de die

zijn in vele opzichten nog achterlijk bij hen, die nog verder vooruitloopen op de paden van anarchisme en nihilisme; maar wel zeg ik, dat volgens het sociaal-democratisch systeem de geest

sociaal-democraten

alle

zelfstandige

product niet

de

van

actie

mist

oeconomische

heerschappij

heeft

en de geestelijke evolutie niets :stoffelijke

over de

stof,

beweging,

en

maar de

stof

dat

is

dan een de

geest

over den geest.

36

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen