Encyclipaedie der Heilige Godgeleerdheid - pagina 23

Afd.

schap

die

geeft,

haar onderzoek

Hfst.

i.

i.

CONCLUSIE.

7.

wetenschappen

overige

alle

§

15

voorwerp van

tot

keert van den inhoud der Humanisten en

kiest,

der Polyhistorie tot het ordenend begrip der Grieken,

norma voor de groepeering terug;

slechts

met

d.

i.

tot

een

dit verschil, dat

ze deze ordening, normeering en groepeering organisch opvat, en

dus

eenerzij ds tot het geheele gebied der

wetenschap

uitbreidt, en

anderzijds door het beginsel zelf der wetenschap laat beheerschen.

De beweegreden, weer op

clopaedie zin

in

Griek

te dit

die

er toe leidde telkens het

vatten, en er ten slotte

te

dezen organischen

leggen, schuilt in het begrip van den

woord koos, om de

woord Ency-

xi/xXog.

Dat de

ncciBUa te bepalen, toont dat in zijn

geest het denkbeeld leefde van hetgeen op het gebied der men-

om

schelijke kennis bijeen hoorde en zich

groepeerde.

De

verzwakten

dit begrip,

een zelfde middenpunt

polyhistor en de alphabetische real-encyclopaedist

de schrijvers der oude compendia en

zij

die

thans in de Encyclopaedie bovenal het denkbeeld van organischen

samenhang zoeken, doen dit oorspronkelijk motief der Grieken weer tot zijn recht komen en breiden het uit. Reeds Ouintilianus gevoelde

iets

van den

wóttXog

van

de

ontwikkeling,

rijke

vatbaar was, toen

hij

waarvoor

dit

motief

Encyclopaedie door „orbis

doctrinae" overzette.

Dit motief zal dan ook steeds in den klank van dit woord den

boventoon behouden, ook

al leeft

voor ons de rijke zin niet meer,

dien de Griek aan den xvxkog, vooral in verband (zie

Plato

de Legibus. X.

schap niet anders dan één die haar loop bepaalt, en gelijk

de cirkel aan

te zien,

wat er af zou

ontwikkeling,

zijn

898

p. zijn,

is

ze

a, b.)

hechtte.

met de

Kan

heeft ze eene innerlijke aandrift, bij

dien loop aan een vast punt,

middelpunt, gebonden, dan

zijn te

aqiaiga

de weten-

is

niet in

dingen op het rechtmatige van de

de beteekenis van

dit woord „Encyclopaedie" nu ze uitkwam bij het onderzoek naar het organisme van het wezen der wetenschap. Ter vermijding van spraakver-

die

doorliep,

warring zou het daarom strekken kunnen, zoo de alphabetische verzameling van losse artikelen zich voortaan nooit anders dan Lexicon noemde, hetzij Real-lexicon in algemeen, of Lexicon voor

Kunsten

en

Wetenschappen in bijzonderen

zin,

en aldus Encyclo-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen