Encyclipaedie der Heilige Godgeleerdheid - pagina 34

Afd.

Hfst. III. §

13.

door het woord, waarmee

we

26

I.

komt

eerst

drijft.

En

gedreven

van

eerst

VORMING VAN HET BEGRIP. dit

besef uitdrukken. Uit dit besef

de idee of het denkbeeld op, dat ons

lieverlee

waar deze idee ons

heeft, zet zich allengs

bezielt en tot

handelen aan-

de knop, en ontluikt

;

tot ten leste,

vrucht van empirische kennis, inzicht ook in de structuur van

als

de bloem voor ons mogelijk wordt, en ons begrip zich vormt.

Spreekt in

men

dus

kiem aanwezig

organischen

in

bij

schoot het op in de idee ;

;

uit

dit

„begrip" reeds

de onbewuste wereld

ontkiemde dit begrip in het besef

;

leidde het ons

bij

onze practische bezig-

en trad het ten slotte in onze vorming van het begrip naar

buiten.

Bedoelt ge daarentegen het „begrip", gelijk het in dien

vorm door u gegrepen werd, dan

voltooiden

aan het eind van

eerst

dan was

de eerste aandrift, die

der gedachten in ons werkte

heid

zin,

dit

natuurlijk

werd het

denkproces waarneembaar, en ontstond

het voor u eerst op het oogenblik, dat

gij

het geplukt hebt.

Dit op de Encyclopaedie toepassende, vinden

we

derhalve, dat ook

het begrip der Encyclopaedie niet naar willekeur door ons gegoten

werd, maar met noodzakelijkheid ontkiemde en zich zelf bepaald

Ook dit begrip dwong ons denken, het

heeft.

in

is

niet een product

in zich

kiem reeds gereed, toen

van onze

fantasie,

maar

op te nemen. Als zoodanig lag het dus

in

den menschelijken geest de eerste

prikkel begon te werken, waaruit alle encyclopaedische studie voort-

kwam. Maar neemt

ge, gelijk hier geschieden moet, dit begrip in

onderscheiding van de idee, van het woord en van het besef, dan

begon het dat

gij

als

zoodanig voor u eerst

te bestaan,

we

derhalve voor dit proces, dat oorspronkelijk

den menschelijken geest de behoefte werkte, kennis zekere orde aan

overeenkomstig een opdrong.

Voorts,

deze

als

chaos aan

en

hij

ook voor

dat

brengen

te

onderscheidend

dat

hetgeen zich lag,

af,

de gedachte, die u dreef, met helder inzicht gegrepen hebt.

Genetisch staan

zijn

van het oogenblik

om

in

in

den chaos van

niet naar willekeur,

maar

beginsel, dat zich aan

hem

;

behoefte het besef wekte, dat er in

hem dit

voordeed, zekere orde verborgen

besef een voorstelling zocht in de

figuur en de activiteit van den cyclos, en aldus het woord Ency-

clopaedie formeerde. Dat onder den drang van dit in het woord

verhelderd besef encyclopaedische arbeid door

hem

verricht wierd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen