Encyclipaedie der Heilige Godgeleerdheid - pagina 292

Afd.

;84

Wolffiaansche philosophie

heftig, tegenstribbelen, der te

nium

mathematica

dagen

een

zijn.

hart. Ze zouden dan nu voortaan, op met de helden der overige wetenschappen,

gelijkheid,

hun beweringen bewijzen konden.

die

zonder aanvankelijk althans ook maar

dien koop,

sloten

van verre

Schriftautoriteit,

pak van het

meetellen als geleerden, ze

beter

maar de demonDit was den zwakken theologen dier

noch de

Sancti,

stratio

En

de armen

en die rechtstitel zou niet meer het testimo-

bezitten,

Spiritus

voet van

in

Ze zou dan minder, maar wat ze behield, op

werpen.

rechtstitel

ERNESTT.

Hfst. III. § 90.

2.

vermoeden, hoe hiermee hun theologisch beginsel

te

verloochend, de ratio als meesteresse erkend was, en voortdurende slinking van het kleine kapitaal, dat

moest

zijn

afloop van zeer snelle wateren".

,,ccn

nog gered scheen, de

straf

voor hun beginselloosheid. Alras bleek het dan ook

De philosophie had

in

minder

dan twintig jaren heel de Kerk veroverd, en hoe ook onder de Wolffianen nog enkelen het Supranaturalisme poogden te mainteneeren, toch sprak het vanzelf, dat Wolff's systemaden Rationalisten in

om hun

de hand moest werken,

alleenheerschappij

eerst de hegemonie, straks de

Kant opstond, en hun

geven, tot eindelijk

te

„essentia entis possibilitate eius intrinseca absolvitur" als een spin-

rag wegvaagde. Niet eerst door Kant dus, maar door Wolff reeds

waren de ancilla

omgekeerd de philosophie was regina, de Theologie

rollen

:

geworden, en tegenover het gronddogma der Reformatie,

dat de S. Scriptura als lapis Lydius in het rijk der waarheid was,

gold reeds na 1750

in vrij

algemeenen

Wolff's stelling: „ad

zin

rationem tanquam ad Lydium lapidem omnia debere examinari".

Had

de Theologie, vooral

gedecimeerd,

en straks

uit

Duitschland,

in

de philosophie eerst

het oog verloren, thans schaamden

de theologen zich omgekeerd over hun eigen positie en benijdden

hun

philosophischen

Stelde

in

collega's

midden der

het

op, zich het patronaat in

het

midden der

i7

de eere, die hun gegund werd. de

eeuw een

philosoof er

van een invloedrijk theoloog

i8 de

te

nog

prijs

verwerven,

eeuw dingt de theoloog reeds naar de

goede gunst van den wijsgeer. Toch ging ook deze overgang niet

plotseling,

eerste

uiting

en

van

wie dit

bij

mannen

theologisch

als

Erncsti

en Semler de

Rationalisme bespiedt,

voelt

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen